VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho bài báo và hội thảo

Trích dẫn kỷ yếu hội thảo theo APA 7: in thành sách, đăng tạp chí hay chỉ trực tuyến

Bài trong kỷ yếu hội thảo ghi theo APA 7 thế nào: kỷ yếu có chủ biên in thành sách, kỷ yếu là số tạp chí, kỷ yếu do trường phát hành, những gì không ghi.

Wide view of a university conference hall in Ho Chi Minh City during a coffee break, attendees seen from behind holding thick bound volumes, blank projection wall, warm light

APA 7 không có một khuôn riêng cho kỷ yếu hội thảo; bạn chọn khuôn theo hình thức kỷ yếu được xuất bản. Kỷ yếu in thành một cuốn sách có chủ biên thì ghi bài như một chương trong sách biên tập. Kỷ yếu đăng thành một số tạp chí hoặc một ấn phẩm định kỳ thì ghi bài như bài báo tạp chí. Còn bài chỉ được trình bày tại hội thảo mà không in thành kỷ yếu thì dùng khuôn bài trình bày, có bài riêng trong danh mục.

Ở Việt Nam, kỷ yếu hội thảo khoa học rất phổ biến trong luận văn, và hình thức của chúng đa dạng: cuốn dày có nhà xuất bản và mã ISBN, tập do trường tự in phát tại hội thảo, bản điện tử trên trang của trường, hay một số chuyên đề của tạp chí. Bài này giúp bạn nhận ra kỷ yếu mình đang cầm thuộc dạng nào, ghi đúng khuôn tương ứng, và tránh mấy lỗi đặc trưng của loại nguồn này. Tên người, tên hội thảo đều là ví dụ giả định.

Kỷ yếu khác bài trình bày ở chỗ nào

Điểm phân biệt cốt lõi là bài có được xuất bản thành văn bản cố định hay không. Kỷ yếu (proceedings) là tập hợp các bài viết đầy đủ hoặc tóm tắt được ban tổ chức biên tập và phát hành, người không dự hội thảo vẫn tìm đọc được. Bài trình bày (presentation) là phần báo cáo miệng hoặc áp phích tại hội thảo; nếu nó không được in ở đâu, thứ duy nhất người đọc có là thông tin về buổi trình bày.

Hai loại này dùng hai khuôn khác nhau trong APA 7 và không được trộn. Nếu bạn đọc bài trong kỷ yếu, ghi theo kỷ yếu, kể cả khi bạn cũng đã ngồi nghe tác giả trình bày. Nếu bạn chỉ nghe trình bày và ghi chép, không có bản viết, thì ghi theo khuôn bài trình bày. Khi một bài vừa có trong kỷ yếu vừa được trình bày, nguồn bạn dựa vào để viết mới là nguồn được ghi.

Một trường hợp ở giữa là tập tóm tắt hội thảo (chỉ in phần tóm tắt các báo cáo). Nếu tập tóm tắt được phát hành chính thức với ban biên tập và thông tin xuất bản, bạn có thể xử lý như kỷ yếu; nếu đó chỉ là tài liệu phát tay tại chỗ, nhiều người hướng dẫn coi nó gần với bài trình bày hơn. Trích một bài chỉ qua phần tóm tắt cũng là nguồn yếu, nên tìm bản đầy đủ nếu có.

Kỷ yếu in thành sách có chủ biên: ghi như chương sách

Đây là dạng hay gặp nhất với hội thảo khoa học trong nước có nhà xuất bản. Khuôn APA 7: Tác giả bài. (Năm). Tên bài. Trong Chữ cái đầu và họ của chủ biên (Chủ biên), Tên kỷ yếu (trang đầu–trang cuối). Nhà xuất bản. DOI nếu có. Bài tiếng Anh dùng “In”, “(Ed.)” hoặc “(Eds.)”, “(pp. …)”; bài tiếng Việt thường dịch thành “Trong”, “(Chủ biên)”, “(tr. …)”.

Ví dụ giả định: Kiều, T. M. (2023). Mô hình lớp học đảo ngược trong môn thống kê cho sinh viên kinh tế. Trong V. B. Phạm (Chủ biên), Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia Đổi mới phương pháp dạy học đại học (tr. 112–120). Nhà xuất bản Đại học T.

Ba điểm hay sai trong khuôn này. Một, tên chủ biên không đảo: APA ghi chữ cái đầu trước, họ sau, khác với tác giả bài. Với tên Việt, cách này trông lạ (“V. B. Phạm”), và một số trường cho ghi đủ họ tên chủ biên theo thứ tự tiếng Việt; hãy làm theo quy định khoa và nhất quán. Hai, tên kỷ yếu in nghiêng, còn tên bài không in nghiêng. Ba, số trang của bài đặt trong ngoặc đơn ngay sau tên kỷ yếu, trước dấu chấm. Không ghi địa điểm nhà xuất bản vì APA 7 đã bỏ yếu tố này, và không ghi mã ISBN.

Kỷ yếu đăng thành số tạp chí hoặc ấn phẩm định kỳ

Một số hội thảo xuất bản kỷ yếu dưới dạng một số chuyên đề của tạp chí, hoặc trong một bộ ấn phẩm ra đều đặn có số tập. Khi đó bài được ghi đúng như bài báo tạp chí: tác giả, năm, tên bài, tên tạp chí hoặc tên bộ ấn phẩm in nghiêng, tập in nghiêng, số trong ngoặc, trang, DOI. Tên hội thảo không cần xuất hiện, vì tạp chí và số đã định vị được bài.

Ví dụ giả định: Đoàn, Q. H., & Lưu, T. T. (2024). Ước lượng nhu cầu nước tưới bằng dữ liệu cảm biến độ ẩm đất. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật S, 12(Chuyên đề Hội thảo), 45–53. doi.org/10.xxxx/xxxxx.

Cách nhận ra dạng này: trang đầu bài ghi tên tạp chí, tập, số giống như các bài báo khác, có thể có thêm dòng nói bài được chọn từ hội thảo nào. Nếu bạn thấy đầu trang ghi tên tạp chí thì cứ theo khuôn bài báo. Ngược lại, nếu trang đầu chỉ ghi tên kỷ yếu kèm tên chủ biên và nhà xuất bản, đó là dạng sách. Kỷ yếu của các hội nghị lớn trong khoa học máy tính và kỹ thuật thường xuất bản trong các bộ sách chuyên đề; với chúng, nhìn vào trang thông tin của tập để quyết định khuôn, và đối chiếu cẩm nang APA nếu thấy bộ đó vừa có số tập vừa có chủ biên.

Kỷ yếu hội thảo quốc tế bằng tiếng Anh

Nhiều sinh viên trích bài từ kỷ yếu các hội thảo quốc tế, tên sách thường bắt đầu bằng “Proceedings of…”. Tên kỷ yếu giữ nguyên tiếng Anh, in nghiêng, viết hoa kiểu câu như tên sách, nhưng tên riêng của hội thảo bên trong vẫn giữ chữ hoa vì đó là danh từ riêng. Không dịch tên kỷ yếu sang tiếng Việt, kể cả khi bài của bạn viết bằng tiếng Việt.

Phần chữ nối như “In”, “(Eds.)”, “(pp.)” thì tuỳ quy ước của trường: có nơi yêu cầu chuyển sang “Trong”, “(Chủ biên)”, “(tr.)” cho mọi nguồn để thống nhất với ngôn ngữ của bài, có nơi cho giữ tiếng Anh với nguồn tiếng Anh. Cẩm nang APA không quy định chuyện này cho bài viết tiếng Việt. Điều cần tránh là mục này dùng “In”, mục kia dùng “Trong” với cùng loại nguồn.

Kỷ yếu quốc tế thường có DOI cho từng bài, kể cả khi in thành bộ sách. Có DOI thì ghi DOI ở cuối mục như mọi nguồn khác. Một số bộ kỷ yếu kỹ thuật đánh số tập cho cả bộ; khi đó hãy xem trang thông tin của tập để biết nó được phát hành như sách có chủ biên hay như một ấn phẩm định kỳ, rồi chọn khuôn tương ứng như đã nói ở trên.

Các dạng kỷ yếu hay gặp ở trong nước

Bảng dưới gom các dạng kỷ yếu sinh viên Việt Nam hay gặp và khuôn nên chọn. Đây là cách áp nguyên tắc của APA, không phải quy định riêng mà cẩm nang viết cho Việt Nam.

Dạng kỷ yếuDấu hiệuKhuôn nên dùng
Kỷ yếu có nhà xuất bản, có chủ biênTrang thông tin ghi nhà xuất bản, giấy phép xuất bản, mã ISBNChương trong sách biên tập
Kỷ yếu do trường hoặc viện tự phát hànhKhông có nhà xuất bản, ghi đơn vị tổ chứcChương trong sách biên tập, đơn vị phát hành ở vị trí nhà xuất bản
Kỷ yếu là số chuyên đề của tạp chíTrang đầu bài ghi tên tạp chí, tập, sốBài báo tạp chí
Kỷ yếu điện tử trên trang của hội thảoChỉ có bản trực tuyến, có thể có DOIChương sách hoặc bài báo tuỳ thông tin; thêm DOI hoặc đường dẫn
Tập tóm tắt phát tại chỗChỉ in tóm tắt, không có thông tin xuất bảnHỏi người hướng dẫn; thường xử lý gần với bài trình bày

Với dòng thứ hai, nếu kỷ yếu không ghi chủ biên mà chỉ ghi “Ban tổ chức” hay “Ban biên tập”, bạn bỏ phần tên chủ biên sau chữ “Trong” và đi thẳng tới tên kỷ yếu in nghiêng. Đơn vị phát hành viết đầy đủ tên chính thức. Khi tên đơn vị trùng với tác giả của bài, điều hiếm gặp với kỷ yếu, APA cho phép bỏ phần nhà xuất bản để tránh lặp.

Lấy thông tin từ một cuốn kỷ yếu

Kỷ yếu dày vài trăm trang và thông tin nằm rải ở nhiều chỗ. Làm lần lượt:

  1. Trang bìa và trang tên sách: chép tên kỷ yếu đầy đủ, bao gồm tên hội thảo nếu nó là một phần của tên sách.
  2. Trang thông tin xuất bản (thường ở cuối sách với sách trong nước): lấy năm xuất bản, nhà xuất bản hoặc đơn vị phát hành, tên chủ biên. Năm xuất bản có thể khác năm tổ chức hội thảo; APA ghi năm xuất bản.
  3. Mục lục: lấy trang đầu, trang cuối của bài bạn dùng.
  4. Trang đầu bài: chép tác giả và tên bài theo đúng bài in, không theo mục lục, vì mục lục đôi khi rút gọn tên bài.
  5. Nếu là bản điện tử: tìm DOI trên trang của bài; không có DOI thì lưu đường dẫn ổn định tới bài hoặc tới cả tập.
  6. Bỏ qua mã ISBN, số giấy phép xuất bản, số lượng in; các thông tin này không vào danh mục APA.

Phần trích trong bài của bài trong kỷ yếu vẫn chỉ là họ tác giả bài và năm, ví dụ (Kiều, 2023), không nhắc tên chủ biên. Chủ biên chỉ được trích khi bạn dẫn ý của cả cuốn kỷ yếu hoặc lời giới thiệu do chủ biên viết.

Lỗi đặc trưng khi trích kỷ yếu

Những lỗi sau gần như chỉ xuất hiện với kỷ yếu, vì nó nằm giữa sách và tạp chí:

  • Ghi tên chủ biên vào vị trí tác giả, biến bài của người khác thành bài của chủ biên.
  • Trích cả cuốn kỷ yếu trong khi chỉ dùng một bài, khiến người đọc không biết ý nằm ở bài nào.
  • Ghi năm tổ chức hội thảo thay vì năm xuất bản kỷ yếu.
  • Thêm địa điểm, ngày tháng tổ chức hội thảo vào mục kỷ yếu; các chi tiết này thuộc khuôn bài trình bày, không thuộc kỷ yếu.
  • In nghiêng tên bài thay vì tên kỷ yếu.
  • Thiếu số trang của bài trong kỷ yếu.
  • Chép mã ISBN hoặc giấy phép xuất bản vào cuối mục.

Khi không chắc kỷ yếu thuộc dạng nào, nhìn vào trang đầu của chính bài bạn trích: nếu nó trông như một trang tạp chí, dùng khuôn bài báo; nếu nó trông như một chương sách, dùng khuôn chương sách. Quy định trình bày luận văn của nhiều trường có mục riêng cho kỷ yếu; nếu trường bạn có, mục đó được ưu tiên.

Câu hỏi thường gặp

Năm trong mục kỷ yếu là năm tổ chức hội thảo hay năm xuất bản?

Là năm xuất bản kỷ yếu, ghi ở trang thông tin xuất bản. Hai năm thường trùng nhau nhưng có lúc kỷ yếu ra sau hội thảo vài tháng, sang năm sau. Năm tổ chức chỉ xuất hiện trong khuôn bài trình bày, kèm ngày tháng và địa điểm.

Kỷ yếu không có chủ biên thì ghi thế nào?

Bỏ phần tên chủ biên sau chữ “Trong” và ghi thẳng tên kỷ yếu in nghiêng, rồi số trang trong ngoặc, rồi nhà xuất bản hoặc đơn vị phát hành. Không đưa “Ban tổ chức” vào vị trí chủ biên nếu kỷ yếu không ghi như vậy.

Có ghi địa điểm hội thảo vào mục kỷ yếu không?

Không. Kỷ yếu được ghi như sách hoặc tạp chí, nên chỉ cần thông tin xuất bản. Địa điểm và ngày tổ chức thuộc khuôn bài trình bày tại hội thảo. Nếu tên kỷ yếu có chứa tên địa phương, bạn vẫn giữ nguyên tên đó.

Một bài vừa có trong kỷ yếu vừa đăng lại trên tạp chí thì trích bản nào?

Trích bản bạn thực sự đọc và dựa vào. Nếu bản tạp chí là bản mở rộng, đã sửa sau bình duyệt, nên ưu tiên đọc và trích bản đó. Đừng ghi một mục trộn thông tin của cả hai bản.

Kỷ yếu điện tử không có số trang thì ghi thế nào?

Nếu mỗi bài có mã số hoặc số thứ tự, ghi theo cách kỷ yếu đánh dấu bài. Nếu không có gì, bỏ phần trang và thêm DOI hoặc đường dẫn tới bài. Khi trích nguyên văn, dùng số đoạn hoặc tên mục thay cho số trang.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138