VienDan.comViện Dẫn
Trích dẫn trong bài: từng tình huống

Nguồn không có tác giả, không có năm: trích trong bài theo APA 7 thế nào

Trích trong bài khi nguồn không có người đứng tên hoặc không có năm theo APA 7: rút gọn tiêu đề, in nghiêng hay ngoặc kép, viết n.d. và ngày cập nhật.

Young man in a Ho Chi Minh City coworking space reading on a tablet with a dimmed blank display, notebook open beside, shot from over the shoulder with face turned away

Theo APA 7, khi một nguồn thật sự không có cá nhân hay tổ chức nào đứng tên, tiêu đề được đưa lên vị trí tác giả, và trong bài bạn trích bằng vài chữ đầu của tiêu đề kèm năm; khi nguồn không có năm, bạn ghi "n.d." (no date) ở chỗ năm. Ví dụ giả định: (Thực trạng tự học, 2021) cho một báo cáo không người đứng tên, ("Lịch thi học kỳ", n.d.) cho một bài trên trang tin không ghi ngày.

Chữ "thật sự" ở trên rất quan trọng: nhiều tài liệu tưởng không có tác giả nhưng thật ra do một cơ quan, một trường, một nhóm đứng tên. Việc tìm tác giả ẩn và cách ghi tổ chức tác giả có bài riêng trong danh mục tên tác giả của trang. Bài này chỉ bàn bước sau đó: đã chắc là không có tác giả hoặc không có năm, thì viết trong câu văn và trong ngoặc ra sao. Mọi tiêu đề, tên và năm đều là ví dụ giả định.

Không có tác giả: trích bằng tiêu đề

Dùng vài chữ đầu của tiêu đề. Trong bài, thay họ tác giả bằng vài chữ đầu của tiêu đề, đủ để người đọc tìm thấy mục tương ứng trong danh mục. Tiêu đề ngắn thì ghi đủ.

In nghiêng hay ngoặc kép theo bản chất tài liệu. Theo APA 7, nếu tiêu đề in nghiêng trong danh mục (sách, báo cáo, trang web đứng riêng, bộ dữ liệu) thì in nghiêng trong bài. Nếu tiêu đề không in nghiêng trong danh mục, tức là một phần của tài liệu lớn hơn (bài báo, chương sách, một mục trong bách khoa), thì trong bài đặt trong ngoặc kép đôi.

Viết hoa kiểu tiêu đề trong bài. Trong bài tiếng Anh, tiêu đề trích được viết hoa chữ cái đầu các từ chính (title case), dù trong danh mục là kiểu viết hoa câu. Với tiêu đề tiếng Việt, nhiều trường giữ nguyên cách viết hoa của tiêu đề gốc; kiểm quy định của trường.

Ví dụ giả định. Một báo cáo không người đứng tên, tiêu đề "Thực trạng tự học của sinh viên năm nhất", năm 2021: trong bài là (Thực trạng tự học, 2021). Một bài trên trang tin không ký tên, tiêu đề "Lịch thi học kỳ được điều chỉnh", năm 2023: trong bài là ("Lịch thi học kỳ", 2023).

Chữ Anonymous chỉ khi tài liệu tự ghi. APA 7 chỉ dùng "Anonymous" (hay chữ tương đương theo quy định trường) làm tác giả khi chính tài liệu ghi tác giả là vô danh. Không ký tên không có nghĩa là ghi vô danh.

Rút gọn tiêu đề dài: lấy chữ nào đưa vào ngoặc

Cẩm nang chỉ nói "vài chữ đầu", không đặt con số, nên đây là chỗ cần phán đoán. Mục tiêu là hai việc cùng lúc: người đọc nhận ra đúng mục trong danh mục, và câu văn không bị một ngoặc dài cắt ngang. Thường ba đến năm chữ đầu là đủ với tiêu đề tiếng Anh; với tiếng Việt, do mỗi từ có thể gồm hai ba tiếng, bạn có thể cần năm đến bảy tiếng để giữ được nghĩa.

Nguyên tắc là cắt từ đầu tiêu đề, không nhặt chữ ở giữa. Mục trong danh mục xếp theo chữ đầu tiêu đề, nên người đọc dò theo chữ đầu; nếu bạn ghi ("Điều chỉnh lịch thi", 2023) trong khi tiêu đề là "Lịch thi học kỳ được điều chỉnh", họ sẽ tìm ở vần Đ và không thấy. Cũng đừng cắt giữa một từ ghép, kiểu ("Lịch thi học", 2023), vì chữ cuối bị treo nghĩa.

Khi tiêu đề bắt đầu bằng những chữ chung chung như "Hướng dẫn", "Thông báo về", "Một số vấn đề", vài chữ đầu không đủ phân biệt, nhất là khi danh mục có nhiều tài liệu kiểu đó. Lúc này hãy lấy dài hơn cho tới chữ mang nghĩa riêng: ("Thông báo về việc điều chỉnh lịch thi", 2023). Nếu hai nguồn không tác giả có vài chữ đầu trùng nhau, kéo dài phần rút gọn cho tới khi chúng khác nhau.

Rút gọn chỉ áp dụng trong bài. Danh mục luôn ghi đủ tiêu đề, và phần rút gọn trong bài phải khớp từng chữ với phần đầu của tiêu đề đầy đủ đó.

Tiêu đề trong câu văn: dạng tường thuật cho nguồn không tác giả

Nguồn không tác giả vẫn trích tường thuật được, chỉ là chủ ngữ của câu là tài liệu chứ không phải người. Ví dụ giả định: "Báo cáo Thực trạng tự học của sinh viên năm nhất (2021) ghi nhận rằng phần lớn thời gian tự học dồn vào tuần thi." Trong câu văn, bạn có thể ghi đủ tiêu đề nếu nó không quá dài, rồi đặt năm trong ngoặc ngay sau.

Khi tiêu đề dài, cách gọn hơn là mô tả loại tài liệu trong câu rồi để trích dẫn trong ngoặc: "Một báo cáo khảo sát nội bộ ghi nhận rằng phần lớn thời gian tự học dồn vào tuần thi (Thực trạng tự học, 2021)." Cách này đọc trôi hơn và vẫn đủ để lần ra nguồn.

Tránh viết "theo tác giả" hay "tác giả cho rằng" với nguồn không tác giả; người đọc sẽ hỏi tác giả nào. Dùng "báo cáo", "bài viết", "trang thông tin", "tài liệu hướng dẫn" làm chủ ngữ. Động từ dẫn cũng nên trung tính như "ghi", "nêu", "mô tả", vì một tài liệu không ai đứng tên khó có thể "chứng minh" hay "lập luận".

Với bài tiếng Anh, khi tiêu đề nằm trong câu văn, cách in nghiêng hoặc đặt ngoặc kép vẫn theo đúng quy tắc như trong ngoặc trích dẫn.

Không có năm: n.d. và cách viết tiếng Việt

Trang web, tài liệu hướng dẫn, văn bản lưu hành nội bộ hay không ghi ngày. Theo APA 7, ở chỗ năm bạn viết "n.d.", viết thường, có dấu chấm sau mỗi chữ.

Tình huống (giả định)Bài tiếng Anh theo APA 7Bài tiếng Việt (tham khảo)
Tác giả cá nhân, không năm(Đinh, n.d.)(Đinh, n.d.) hoặc theo quy định, ví dụ (Đinh, không năm)
Tổ chức đứng tên, không năm(Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh X, n.d.)Như trên
Không tác giả, không năm("Lịch thi học kỳ", n.d.)Như trên
Tường thuật, không nămDinh (n.d.) described...Đinh (n.d.) mô tả...
Hai nguồn cùng tác giả, không năm(Đinh, n.d.-a, n.d.-b)Có gạch nối trước chữ cái

Trước khi viết n.d., hãy tìm năm thật kỹ: ngày đăng, ngày cập nhật, ngày ban hành ghi trong nội dung, thông tin trên tệp đính kèm. Ngày bản quyền ở chân trang web thường áp dụng cho cả trang chứ không phải cho bài cụ thể, nên APA khuyên không dùng nó làm năm của một bài trên trang.

Tài liệu tiếng Việt cũ không ghi năm có khi ước được năm từ nội dung. APA cho phép ghi năm ước đoán trong ngoặc vuông kèm chữ "ca." với tài liệu cổ hoặc tài liệu lưu trữ; với tài liệu hiện đại, cứ ghi n.d. và đừng đoán.

Trang có ngày cập nhật, nội dung hay thay đổi

Nhiều trang thông tin không có ngày đăng nhưng ghi "cập nhật lần cuối" kèm một ngày. Theo hướng dẫn của APA, ngày cập nhật dùng được làm năm khi nó áp dụng cho chính phần nội dung bạn trích. Nếu trang chỉ có ngày cập nhật chung của cả trang web, không rõ áp dụng cho bài nào, thì không nên dùng.

Với những trang mà nội dung được thiết kế để thay đổi liên tục, như trang hỏi đáp thủ tục, trang thống kê cập nhật hằng ngày, bảng xếp hạng, APA thêm ngày truy cập vào mục danh mục. Ngày truy cập đó không xuất hiện trong trích dẫn trong bài; trong bài vẫn chỉ có tác giả hoặc tiêu đề cộng năm, hay n.d. nếu không có năm.

Hệ quả thực tế cho người viết: nếu bạn trích một con số từ trang hay đổi, hãy chụp lại hoặc lưu bản trang tại thời điểm đọc, và ghi ngày đọc vào sổ ghi chép. Khi người hướng dẫn mở trang ba tháng sau và thấy con số khác, bạn có bằng chứng con số đúng vào thời điểm bạn trích. Cách ghi danh mục cho trang web có ngày truy cập thuộc danh mục nguồn số của trang.

Trường hợp trang có cả năm đăng lẫn ngày cập nhật, dùng năm của bản bạn đã đọc. Nếu bài được sửa lớn sau khi bạn đọc, cân nhắc đọc lại và cập nhật trích dẫn trước khi nộp.

Không tác giả, không năm: dấu hiệu nên dè dặt

Một nguồn vừa không có người hay tổ chức chịu trách nhiệm, vừa không có ngày, thì về mặt học thuật là nguồn yếu. Bạn không biết ai viết, viết lúc nào, đã cập nhật chưa. Quy tắc trích dẫn cho phép ghi nguồn đó, nhưng không biến nó thành căn cứ đáng tin.

Trong luận văn, những nguồn như vậy chỉ nên dùng cho thông tin phụ, ví dụ mô tả một hiện tượng đã được nhắc rộng rãi, và nên đi kèm một nguồn có tác giả rõ ràng. Với số liệu, định nghĩa, nhận định quan trọng, hãy tìm nguồn có trách nhiệm: báo cáo của cơ quan chuyên môn, bài báo khoa học, sách có tác giả. Nếu thông tin chỉ có ở nguồn vô danh, hãy cân nhắc có cần đưa vào bài không.

Người hướng dẫn nhìn danh mục có nhiều mục "n.d." và tiêu đề trang tin thường sẽ hỏi về chất lượng nguồn. Đây là câu hỏi về độ tin cậy, không phải về định dạng; trả lời được câu đó quan trọng hơn ghi đúng dấu chấm.

Lỗi hay gặp khi trích nguồn thiếu tác giả hoặc năm

Khi soát bài, những trích dẫn bắt đầu bằng tiêu đề hoặc có n.d. là chỗ dễ sai. Kiểm các lỗi sau:

  • Trích bằng tiêu đề trong khi tài liệu có cơ quan hoặc tổ chức đứng tên.
  • Ghi tên miền của trang web làm tác giả trong ngoặc.
  • Trích tiêu đề trong bài nhưng in nghiêng hoặc đặt ngoặc kép ngược với bản chất tài liệu.
  • Rút gọn tiêu đề bằng chữ lấy ở giữa, khiến người đọc không dò được trong danh mục.
  • Dùng "theo tác giả" làm câu dẫn cho một nguồn không có tác giả.
  • Lấy năm bản quyền ở chân trang làm năm của bài viết.
  • Viết "n.d" thiếu dấu chấm, viết hoa "N.D.", hoặc trộn n.d. với cách viết tiếng Việt trong cùng bài.
  • Đưa ngày truy cập vào trích dẫn trong bài, trong khi nó chỉ thuộc về danh mục.

Một mẹo soát: dùng chức năng tìm kiếm với chuỗi "n.d." và với ký tự ngoặc kép mở ngay sau ngoặc đơn để nhảy qua từng trích dẫn loại này, rồi đối chiếu với danh mục.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn không có tác giả thì trích trong bài thế nào?

Thay họ tác giả bằng vài chữ đầu của tiêu đề kèm năm. Tiêu đề in nghiêng trong danh mục thì in nghiêng trong bài, tiêu đề là một phần của tài liệu lớn hơn như bài báo hay chương sách thì để trong ngoặc kép.

Rút gọn tiêu đề lấy bao nhiêu chữ là đủ?

Cẩm nang không đặt con số, chỉ yêu cầu đủ để người đọc tìm thấy mục trong danh mục. Lấy từ đầu tiêu đề, không cắt giữa từ ghép, và kéo dài thêm khi tiêu đề mở đầu bằng chữ chung chung hoặc trùng với nguồn khác.

Nguồn không có năm thì ghi n.d. hay chữ tiếng Việt?

Cẩm nang APA dùng n.d. Bài tiếng Việt có trường chấp nhận n.d., có trường dùng cách viết tiếng Việt như không năm. Bạn kiểm quy định của trường và dùng một cách thống nhất.

Có được dùng năm bản quyền ở chân trang web làm năm của bài không?

APA khuyên không dùng, vì năm bản quyền ở chân trang thường áp dụng cho cả trang web chứ không phải ngày đăng của bài cụ thể. Hãy tìm ngày đăng hoặc ngày cập nhật của chính nội dung; không có thì ghi n.d.

Ngày truy cập có ghi trong trích dẫn trong bài không?

Không. Ngày truy cập chỉ đưa vào mục danh mục với những trang có nội dung thay đổi liên tục. Trong bài vẫn chỉ ghi tác giả hoặc tiêu đề cùng năm, hoặc n.d. nếu không có năm.

Nguồn không tác giả, không năm có nên dùng trong luận văn không?

Được ghi nguồn theo quy tắc, nhưng đó là nguồn yếu vì không rõ ai chịu trách nhiệm và thông tin có từ bao giờ. Với số liệu và nhận định quan trọng, bạn nên tìm nguồn có tác giả rõ ràng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138