VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho bài báo và hội thảo

Trích dẫn bài báo khoa học theo APA 7: mẫu chuẩn và cách đọc đúng từng thành phần

Mẫu APA 7 cho bài báo tạp chí: thứ tự tác giả, năm, tên bài, tên tạp chí, tập, số, trang, DOI; chỗ nào in nghiêng, lấy thông tin ở đâu, lỗi hay gặp.

Vietnamese graduate student at a long wooden library table in Hanoi, bound journal volumes stacked beside a closed laptop, seen from behind, soft morning window light

Một bài báo tạp chí trong danh mục APA 7 gồm bốn khối theo đúng thứ tự: ai viết, năm nào, tên bài là gì, và đăng ở đâu. Khối cuối cùng gánh nhiều chi tiết nhất: tên tạp chí, số tập, số kỳ, khoảng trang và mã DOI nếu bài có. Chỉ cần nhớ thứ tự đó và hai chỗ in nghiêng (tên tạp chí, số tập) là bạn đã viết đúng phần lớn các mục bài báo trong một tiểu luận.

Bài này đi qua từng thành phần theo đúng cách cẩm nang APA ấn bản thứ bảy quy định, chỉ rõ thông tin lấy ở chỗ nào trên trang đầu bài báo, cách viết phần trích trong bài, và những lỗi giảng viên hay khoanh đỏ. Mọi tác giả, tên bài, tên tạp chí trong bài đều là ví dụ giả định, không phải tài liệu có thật. Với tình huống riêng như bài không có DOI, bài nhiều tác giả, bài trên tạp chí trong nước, trang có bài viết riêng cho từng trường hợp.

Mẫu chung của một bài báo tạp chí trong APA 7

Khung chung mà cẩm nang APA 7 đưa ra cho bài báo tạp chí có thể viết thành một dòng: Họ tác giả, Chữ cái đầu tên đệm và tên. (Năm). Tên bài báo. Tên Tạp Chí, số tập(số kỳ), trang đầu–trang cuối. DOI dưới dạng đường dẫn. Mỗi khối kết thúc bằng một dấu chấm, riêng mã DOI ở cuối thì không thêm dấu chấm vì dấu chấm có thể làm hỏng đường dẫn khi người đọc sao chép.

Ví dụ giả định, một bài hai tác giả trên một tạp chí trong nước: Nguyễn, V. A., & Trần, T. B. (2023). Thói quen đọc tài liệu tiếng Anh của sinh viên năm nhất ngành kinh tế. Tạp chí Khoa học Giáo dục X, 19(2), 45–58. doi.org/10.xxxx/xxxxx. Trong bản thật, mã DOI được viết thành đường dẫn đầy đủ, mở đầu bằng giao thức https rồi đến doi.org và mã của bài; ở trang này phần giữ chỗ được rút gọn để không thành đường dẫn sống.

Nhìn vào ví dụ, bạn thấy APA 7 không dùng chữ “Tập”, “Số”, “tr.” hay “Vol.”, “No.”, “pp.” cho bài báo. Con số tự đứng: số tập in nghiêng, số kỳ đặt trong ngoặc đơn sát ngay sau số tập, không có dấu cách, không in nghiêng; khoảng trang nối bằng gạch ngang dài vừa (en dash) chứ không phải gạch nối ngắn. Tên nhà xuất bản của tạp chí và địa điểm xuất bản cũng không ghi, vì tên tạp chí đã đủ để người đọc tìm ra bài.

Tác giả và năm: khối đầu tiên

Họ đứng trước, chữ cái đầu đứng sau. Mỗi tác giả viết họ, dấu phẩy, rồi chữ cái đầu của tên đệm và tên, mỗi chữ cái kèm dấu chấm và cách nhau một dấu cách. Với tên Việt như Nguyễn Văn A, cách ghi phổ biến theo APA là “Nguyễn, V. A.”; cách xử lý tên Việt có nhiều biến thể và trang có bài riêng về chuyện này, điều cốt lõi là chọn một cách và giữ nhất quán cả danh mục.

Dấu “&” trước tác giả cuối, kể cả khi chỉ có hai người. APA 7 dùng dấu phẩy ngăn các tác giả và đặt dấu “&” trước người cuối cùng, có dấu phẩy ngay trước “&” dù chỉ có hai tác giả. Nhiều trường trong nước cho phép thay “&” bằng chữ “và” ở các mục tiếng Việt; nếu quy định của khoa có nói thì làm theo khoa.

Giữ nguyên thứ tự tác giả như trên bài báo. Không sắp lại theo vần, không đưa người hướng dẫn hay tác giả nổi tiếng lên đầu. Thứ tự tác giả là thông tin khoa học, phản ánh mức đóng góp theo quy ước của nhóm viết.

Năm là năm xuất bản của số tạp chí. Với bài báo, APA chỉ ghi năm trong ngoặc đơn, theo sau là dấu chấm. Không ghi ngày nhận bài, ngày chấp nhận hay ngày đăng trực tuyến. Nếu bài đã đăng trực tuyến trước rồi mới vào một số in ở năm sau, bạn ghi theo phiên bản mình thực sự đọc và cập nhật khi bài có số chính thức.

Tên bài viết hoa kiểu câu, tên tạp chí viết hoa từng chữ

Hai loại tên trong cùng một mục được viết hoa theo hai cách khác nhau, và đây là chỗ sinh viên hay làm lẫn. Tên bài báo viết hoa kiểu câu: chỉ viết hoa chữ đầu tiên, chữ đầu tiên sau dấu hai chấm hoặc gạch ngang, và danh từ riêng. Tên bài không in nghiêng, không đặt trong ngoặc kép. Với tên bài tiếng Việt, quy tắc này gần như trùng với cách viết thông thường nên ít khi sai; với tên bài tiếng Anh, bạn phải hạ chữ hoa của những từ mà tạp chí in hoa toàn bộ.

Tên tạp chí thì ngược lại: viết hoa kiểu tiêu đề, tức viết hoa các từ chính, và in nghiêng. Với tạp chí tiếng Việt, cách an toàn là chép đúng tên chính thức tạp chí tự ghi trên bìa hoặc trang thông tin, không tự viết tắt. APA không viết tắt tên tạp chí (khác với IEEE hay Vancouver), nên “Tạp chí Khoa học Giáo dục X” phải viết đủ, không rút thành “TCKHGD”.

Một mẹo kiểm nhanh: trong một mục bài báo hoàn chỉnh chỉ có đúng hai phần in nghiêng là tên tạp chí và số tập. Nếu bạn thấy tên bài cũng nghiêng, hoặc số kỳ trong ngoặc cũng nghiêng, hoặc cả khoảng trang nghiêng theo, thì định dạng đã trượt. Lỗi này thường sinh ra khi sao chép mục trích dẫn từ một trang tìm kiếm hay từ một tệp khác rồi dán vào mà không xoá định dạng gốc.

Tập, số kỳ, trang: viết sai và viết đúng

Phần đuôi của mục bài báo là chỗ mất điểm vì những chi tiết nhỏ. Bảng dưới so các cách viết hay gặp trong bài nộp với cách viết theo APA 7, dùng số liệu giả định.

Cách hay gặpTheo APA 7Ghi chú
Tập 19, Số 2, tr. 45-5819(2), 45–58Bỏ chữ “Tập”, “Số”, “tr.”; khoảng trang nối bằng gạch ngang vừa
Vol. 19, No. 2, pp. 45-5819(2), 45–58Bài tiếng Anh cũng không dùng Vol., No., pp.
19 (2)19(2)Không cách giữa tập và ngoặc; số kỳ không in nghiêng
19(2): 45–5819(2), 45–58Dùng dấu phẩy, không dùng dấu hai chấm
45–58. (khi bài có DOI mà bỏ)45–58. doi.org/10.xxxx/xxxxxCó DOI thì phải ghi DOI ở cuối
19(2–3)19(2–3)Số gộp hai kỳ giữ nguyên dạng tạp chí in, nối bằng gạch ngang vừa

Nếu tạp chí chỉ có số tập mà không chia số kỳ, bạn ghi số tập in nghiêng rồi đến dấu phẩy và khoảng trang, bỏ hẳn phần ngoặc. Nếu bài không có khoảng trang mà có mã số bài (một số tạp chí trực tuyến đánh mã cho từng bài thay vì trang), APA ghi chữ “Article” kèm mã số; trường hợp này có bài riêng trong danh mục. Trên máy tính, gạch ngang vừa gõ được bằng tổ hợp phím của trình soạn thảo hoặc chức năng chèn ký hiệu; trình soạn thảo đôi khi tự đổi gạch nối thành gạch ngang khi có dấu cách hai bên, nên hãy kiểm lại bằng mắt.

DOI: ghi khi nào và ghi thế nào

DOI là mã định danh bền vững gắn với một bài báo, không đổi khi tạp chí chuyển trang web. APA 7 yêu cầu ghi DOI cho mọi bài báo có DOI, kể cả khi bạn đọc bản in ở thư viện. Lý do là DOI giúp người đọc tới thẳng bài, còn cách bạn đọc bài (giấy hay màn hình) không quan trọng với họ.

Về hình thức, APA 7 viết DOI thành đường dẫn đầy đủ gồm giao thức https, tên miền doi.org, dấu gạch chéo và mã bắt đầu bằng 10. Không ghi tiền tố “DOI:” hay “doi:” như kiểu cũ của ấn bản thứ sáu, không ghi “Truy cập từ” trước mã. Đường dẫn có thể để dạng liên kết bấm được hoặc chữ thường, tuỳ bài nộp in hay nộp tệp; điều quan trọng là mã chính xác từng ký tự.

DOI thường in ở trang đầu bài báo, gần tên tạp chí hoặc ở chân trang. Nếu trang đầu không in mà bạn nghi bài có DOI, hãy tra ở trang của bài trên cổng tạp chí hoặc ở dịch vụ tra DOI chính thức. Đừng chép DOI từ một danh mục tài liệu của người khác hay từ câu trả lời của chatbot mà không mở thử: một ký tự sai là mã dẫn tới bài khác hoặc không dẫn tới đâu. Cách kiểm một mã DOI có thật hay không được bàn kỹ ở site AI Nghiên Cứu, ở đây chỉ nhắc lại nguyên tắc mở thử từng mã.

Lấy đủ thông tin từ trang đầu bài báo

Gần như mọi thông tin cần cho mục APA đều nằm ở trang đầu của bản PDF chính thức. Làm theo thứ tự sau mỗi lần lưu một bài mới vào bảng ghi chép, đừng đợi tới tuần nộp bài mới đi tìm lại.

  1. Mở bản chính thức của tạp chí (bản PDF trên cổng tạp chí hoặc bản in), không lấy thông tin từ bản thảo đăng ở trang cá nhân hay từ trang kết quả tìm kiếm, vì tên bài và số trang có thể khác.
  2. Chép tên tác giả đúng thứ tự in trên bài, kèm dấu tiếng Việt nếu có; ghi chú riêng tác giả nào có tên ghép hoặc tên nước ngoài để xử lý sau.
  3. Chép tên bài đầy đủ, kể cả phần sau dấu hai chấm; đây là phần hay bị cắt mất khi chép vội.
  4. Tìm dòng thông tin tạp chí, thường ở đầu hoặc chân trang: tên tạp chí, năm, tập, số kỳ, khoảng trang. Nếu chỉ thấy trang đầu, mở trang cuối của bài để lấy trang kết thúc.
  5. Tìm DOI ở trang đầu; không thấy thì tra trên trang bài viết của tạp chí, ghi rõ “không có DOI” nếu đã tra mà không thấy, để lần sau khỏi tra lại.
  6. Ghi thêm số trang của những câu bạn định trích nguyên văn ngay lúc đọc, vì phần trích trong bài sẽ cần số trang cụ thể.

Sáu cột tác giả, năm, tên bài, tạp chí, tập–số–trang, DOI trong một bảng tính đơn giản là đủ cho một tiểu luận. Khi đã có bảng, việc định dạng lại theo APA hay theo kiểu khác chỉ còn là việc sắp chữ.

Trích trong bài cho một bài báo

Phần trích trong bài của bài báo theo đúng quy tắc tác giả – năm như mọi nguồn khác trong APA 7. Vài điểm cần nhớ khi nguồn là bài báo:

  • Một tác giả: (Nguyễn, 2023) trong ngoặc, hoặc Nguyễn (2023) khi tên đứng trong câu. Chỉ ghi họ, không ghi chữ cái đầu, trừ khi trong danh mục có hai tác giả khác nhau cùng họ.
  • Hai tác giả: (Nguyễn & Trần, 2023) trong ngoặc; trong câu viết bằng chữ, ví dụ Nguyễn và Trần (2023) cho rằng…
  • Ba tác giả trở lên: ghi họ người đầu kèm “et al.” hoặc “và cộng sự” theo quy định của trường, ngay từ lần trích đầu tiên; APA 7 đã bỏ quy tắc liệt kê đủ ở lần đầu của ấn bản cũ.
  • Trích nguyên văn: thêm số trang, ví dụ (Nguyễn & Trần, 2023, tr. 47) trong bài tiếng Việt, tương ứng “p. 47” trong bài tiếng Anh.
  • Diễn giải ý: không bắt buộc số trang, nhưng APA khuyến khích ghi khi ý nằm ở một đoạn cụ thể của bài dài, giúp người chấm tìm lại.
  • Năm trong phần trích trong bài phải trùng với năm trong danh mục; đây là lỗi lệch hay gặp nhất khi bài đăng trực tuyến một năm, vào số in năm sau.

Các tình huống khó hơn như hai bài cùng tác giả cùng năm, nhiều nguồn trong một ngoặc hay trích thứ cấp được viết riêng ở danh mục trích dẫn trong bài.

Lỗi giảng viên hay khoanh đỏ ở mục bài báo

Khi chấm danh mục tài liệu tham khảo, người chấm thường lướt mắt theo hình dạng của từng mục. Những lỗi sau lộ ra ngay ở cái nhìn đầu tiên:

  • Tên bài in nghiêng thay cho tên tạp chí, kiểu lẫn với quy tắc của sách (sách thì tên sách in nghiêng).
  • Đặt tên bài trong ngoặc kép, thói quen từ kiểu MLA hoặc Chicago.
  • Thêm tên nhà xuất bản của tạp chí, địa điểm hoặc tên cơ sở dữ liệu nơi tải bài.
  • Ghi “Truy cập ngày…” cho một bài báo có DOI, trong khi APA 7 chỉ dùng ngày truy cập cho nội dung được thiết kế để thay đổi.
  • Thiếu số kỳ hoặc thiếu trang cuối, vì chỉ chép từ trang tìm kiếm.
  • Viết tắt tên tạp chí theo thói quen của ngành kỹ thuật hoặc y khoa trong khi bài dùng APA.
  • Mỗi mục một kiểu: mục này có DOI dạng đường dẫn, mục kia dạng “doi:”, mục khác không có dù bài có DOI.

Cách soát hiệu quả là in danh mục ra, cầm bút đi một lượt chỉ để nhìn chỗ in nghiêng, một lượt chỉ nhìn phần đuôi tập–số–trang, một lượt chỉ nhìn DOI. Soát theo từng loại lỗi nhanh hơn đọc từng mục từ đầu tới cuối. Khi trường hoặc khoa có mẫu trình bày riêng khác APA ở một điểm nào đó, quy định của trường được ưu tiên; hãy đối chiếu cẩm nang APA ấn bản thứ bảy cho những chỗ quy định của trường không nói tới.

Câu hỏi thường gặp

Bài báo đọc bản in ở thư viện có cần ghi DOI không?

Có. APA 7 yêu cầu ghi DOI cho mọi bài có DOI, bất kể bạn đọc bản in hay bản điện tử. DOI giúp người đọc tìm thẳng tới bài; cách bạn tiếp cận bài không làm thay đổi danh tính của bài. Nếu bản in không có DOI, hãy tra trên trang tạp chí để chắc trước khi bỏ.

Tên tạp chí tiếng Việt có phải viết hoa từng chữ không?

APA yêu cầu viết hoa kiểu tiêu đề cho tên tạp chí, nhưng với tên tiếng Việt, cách an toàn là chép đúng tên chính thức mà tạp chí tự in trên bìa hoặc trang thông tin. Phần lớn tạp chí trong nước đã viết hoa các từ chính trong tên, nên hai cách thường trùng nhau.

Có cần ghi tên nhà xuất bản của tạp chí không?

Không. Với bài báo tạp chí, APA 7 không ghi nhà xuất bản, cơ quan chủ quản hay địa điểm xuất bản. Tên tạp chí, tập, số và trang đã đủ để định vị bài. Nhà xuất bản chỉ xuất hiện ở mục sách hoặc kỷ yếu in thành sách.

Số kỳ có bắt buộc không khi tạp chí đánh số trang liên tục cả năm?

APA 7 yêu cầu ghi số kỳ bất cứ khi nào tạp chí có số kỳ, kể cả khi trang được đánh liên tục cả tập. Đây là điểm khác so với một số hướng dẫn cũ cho phép bỏ số kỳ. Chỉ bỏ khi tạp chí thực sự không chia kỳ.

Dùng gạch nối ngắn cho khoảng trang có bị trừ điểm không?

Mức trừ tuỳ người chấm, nhiều người bỏ qua. Nhưng APA quy định gạch ngang vừa cho khoảng số, và lỗi này thường đi kèm các lỗi định dạng khác. Sửa đồng loạt bằng chức năng tìm và thay trong trình soạn thảo, rồi kiểm bằng mắt vài mục.

Bài tiếng Anh trong tiểu luận tiếng Việt có phải dịch tên bài không?

Thông thường không. Bạn giữ nguyên tên bài tiếng Anh, viết hoa kiểu câu. Quy tắc thêm bản dịch trong ngoặc vuông của APA áp dụng khi nguồn khác ngôn ngữ với bài bạn viết theo hướng dẫn gốc; nhiều trường trong nước có quy định riêng, nên đối chiếu hướng dẫn trình bày của khoa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138