VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho bài báo và hội thảo

Trích dẫn thư gửi toà soạn, xã luận, điểm sách và bài tổng quan theo APA 7

Các loại bài khác bài nghiên cứu trong tạp chí ghi APA 7 thế nào: mô tả trong ngoặc vuông cho thư, xã luận, điểm sách; bài tổng quan và phân tích gộp.

Editorial office of a university journal in Vinh, two staff sorting envelopes and manuscript folders on a shared table, seen from behind, blank monitor, soft late-day light

Thư gửi toà soạn, xã luận và bài điểm sách được ghi theo khuôn bài báo tạp chí của APA 7, chỉ thêm một mô tả trong ngoặc vuông ngay sau tên bài để người đọc biết đây không phải bài nghiên cứu. Ví dụ: [Thư gửi toà soạn], [Xã luận], [Điểm sách Tên sách, của Tác giả]. Bài tổng quan, tổng quan hệ thống và phân tích gộp thì không cần mô tả gì, vì về hình thức chúng là bài báo bình thường.

Phân biệt loại bài không chỉ là chuyện định dạng. Một lá thư ngắn bình luận bài khác, hay một bài xã luận bày tỏ quan điểm của ban biên tập, có giá trị bằng chứng khác hẳn một nghiên cứu thực nghiệm. Mô tả trong ngoặc vuông giúp người đọc danh mục của bạn biết ngay điều đó. Bài này đi qua từng loại, có ví dụ giả định, rồi nói về cách dùng chúng đúng mức trong bài học thuật.

Vì sao cần mô tả trong ngoặc vuông

APA 7 dùng mô tả trong ngoặc vuông cho những tác phẩm mà tên gọi không đủ cho người đọc biết loại hình. Với tạp chí, phần lớn bài là bài nghiên cứu, nên người đọc mặc định một mục bài báo là nghiên cứu. Khi bạn trích một lá thư, một bài xã luận hay một bài điểm sách, mô tả trong ngoặc vuông sửa lại mặc định đó.

Vị trí của mô tả: ngay sau tên bài, trước dấu chấm. Mô tả không in nghiêng, viết hoa chữ đầu. Nếu bài không có tên riêng, mô tả đứng thay vào vị trí tên bài. Phần còn lại của mục giữ nguyên khuôn bài báo: tên tạp chí in nghiêng, tập in nghiêng, số trong ngoặc, trang, DOI.

Trong bài tiếng Anh, các mô tả APA dùng là “Letter to the editor”, “Editorial”, “Review of the book…”. Khi viết bài tiếng Việt, nhiều trường dịch thành “Thư gửi toà soạn”, “Xã luận”, “Điểm sách”. Đây là quy ước dịch, không phải quy định của cẩm nang; giữ một cách dịch cho cả danh mục và theo hướng dẫn của khoa nếu có.

Thư gửi toà soạn

Thư gửi toà soạn trong tạp chí khoa học thường là văn bản ngắn bình luận một bài đã đăng, báo một quan sát nhỏ, hoặc nêu một vấn đề cần chú ý. Khuôn: Tác giả. (Năm). Tên thư [Thư gửi toà soạn]. Tên tạp chí, tập(số), trang. DOI. Ví dụ giả định: La, Đ. K. (2023). Về cách đo thời gian dùng điện thoại của học sinh [Thư gửi toà soạn]. Tạp chí Tâm lý Học đường M, 6(3), 88–89.

Nếu thư không có tên riêng, mô tả đứng ở vị trí tên: La, Đ. K. (2023). [Thư gửi toà soạn]. Tạp chí…. Thư thường chỉ dài một hai trang; khoảng trang ngắn như vậy là bình thường.

Khi trích thư bình luận một bài khác, cân nhắc trích luôn bài bị bình luận và, nếu có, thư trả lời của tác giả bài gốc. Ba văn bản này thường đi thành chuỗi, và người đọc cần thấy cả hai phía của tranh luận. Tạp chí trong nước ít đăng thư gửi toà soạn theo kiểu này mà có mục “Trao đổi” hoặc “Ý kiến”; bài trong các mục đó thường có tên và độ dài như bài báo, nên bạn ghi như bài báo bình thường, không cần mô tả.

Xã luận và lời ban biên tập

Xã luận có ký tên: tác giả là người ký. Xã luận trong tạp chí khoa học thường do tổng biên tập hoặc biên tập viên khách mời viết và ký tên. Ghi như bài báo, thêm [Xã luận] sau tên bài.

Xã luận không ký tên: tên bài lên đầu. Nếu không có người ký, mục bắt đầu bằng tên bài, theo sau là mô tả, rồi năm. Không ghi “Ban biên tập” làm tác giả trừ khi bài ghi đúng như vậy ở chỗ ký tên. Trích trong bài dùng vài từ đầu của tên bài trong ngoặc kép kèm năm.

Lời giới thiệu số đặc biệt: thường là xã luận. Bài mở đầu số đặc biệt do người biên tập khách mời viết, giới thiệu các bài trong số, thường được tạp chí gắn nhãn xã luận hoặc lời giới thiệu. Ghi theo nhãn tạp chí dùng; nếu tạp chí không gắn nhãn, ghi như bài báo bình thường.

Bài ý kiến, bình luận chuyên môn: theo nhãn của tạp chí. Nhiều tạp chí có mục quan điểm, bình luận. Nếu bài có tên và được trình bày như bài báo, ghi như bài báo; thêm mô tả chỉ khi loại hình dễ gây nhầm và bạn muốn người đọc biết đây là ý kiến.

Bài điểm sách trên tạp chí

Bài điểm sách (book review) là bài đánh giá một cuốn sách, đăng trong tạp chí. Mô tả trong ngoặc vuông của APA 7 cho loại này dài hơn: nêu tên sách được điểm (in nghiêng) và tác giả của sách đó. Khuôn: Người viết bài điểm. (Năm). Tên bài điểm [Điểm sách Tên sách, của Chữ cái đầu và họ tác giả sách]. Tên tạp chí, tập(số), trang.

Ví dụ giả định: Ninh, P. T. (2022). Một cách nhìn mới về làng nghề [Điểm sách Làng nghề trong kinh tế thị trường, của H. V. Thái]. Tạp chí Nghiên cứu Văn hoá J, 17(2), 140–143. Nếu bài điểm không có tên riêng, mô tả đứng ở vị trí tên. Tên tác giả sách trong mô tả viết theo thứ tự chữ cái đầu trước họ sau, giống tên người biên tập; cách xử lý với tên Việt tuỳ quy định khoa.

Lưu ý quan trọng: nếu bạn dẫn ý của cuốn sách, hãy đọc và trích chính cuốn sách, không trích bài điểm như thể đó là sách. Bài điểm chỉ là nguồn cho nhận định của người điểm về cuốn sách. Mô tả APA tương tự cũng dùng cho bài điểm phim, điểm triển lãm hay điểm phần mềm, chỉ thay loại tác phẩm được điểm.

Bài tổng quan, tổng quan hệ thống và phân tích gộp

Bài tổng quan (review article), tổng quan hệ thống và phân tích gộp được ghi như bài báo thông thường, không có mô tả trong ngoặc vuông. Tên bài thường đã cho biết loại hình, ví dụ “… : tổng quan hệ thống và phân tích gộp”. Đừng thêm [Bài tổng quan] vào mục; APA không yêu cầu, và nó làm danh mục nặng thêm.

Điều cần cẩn trọng là cách dùng chúng. Bài tổng quan tổng hợp kết quả của nhiều nghiên cứu; khi bạn dẫn một kết quả cụ thể mà bài tổng quan nhắc tới, đó là trích thứ cấp nếu bạn chưa đọc nghiên cứu gốc. Nên đọc và trích nghiên cứu gốc cho những kết quả trung tâm của lập luận, và trích bài tổng quan cho nhận định tổng hợp của chính nó. Cách ghi trích thứ cấp khi không tiếp cận được bản gốc có ở danh mục trích dẫn trong bài.

Nếu chính bạn làm một phân tích gộp, APA 7 có quy ước riêng: các nghiên cứu được đưa vào phân tích, khi số lượng không quá lớn (cẩm nang lấy mốc khoảng 50 nghiên cứu), được liệt kê trong danh mục tài liệu tham khảo và đánh dấu bằng dấu sao ở đầu mục, kèm một câu ghi chú ở đầu danh mục giải thích ý nghĩa dấu sao. Đây là quy ước dành cho người viết phân tích gộp; với tiểu luận thông thường bạn sẽ không cần.

Bài bình luận, thư phản hồi và đính chính

Một số tạp chí có dạng bài bình luận một bài vừa đăng (commentary), thường được mời viết và đăng cùng số. Bài này có tên, có tác giả, độ dài vừa phải; APA ghi như bài báo bình thường. Nếu tên bài không cho thấy đây là bình luận và bạn thấy cần, có thể thêm mô tả trong ngoặc vuông, nhưng không bắt buộc.

Thư phản hồi của tác giả bài gốc trước một thư bình luận được ghi theo khuôn thư gửi toà soạn. Tên thư phản hồi thường có dạng “Trả lời…” hoặc “Phản hồi ý kiến…”, nên tự nó đã cho biết loại hình. Khi chuỗi trao đổi gồm bài gốc, thư bình luận và thư phản hồi, ba mục nằm riêng trong danh mục theo vần tác giả như mọi nguồn khác.

Đính chính là thông báo ngắn của tạp chí sửa một lỗi trong bài đã đăng, ví dụ sai số liệu trong một bảng hay thiếu tên một tác giả. Khi trích bài gốc, hãy đọc kèm đính chính để dùng con số đúng; bạn trích bài gốc như bình thường. Chỉ đưa thông báo đính chính thành một mục riêng khi bạn dẫn chính nội dung của nó. Phần lớn cổng tạp chí hiển thị đường dẫn tới đính chính ngay trên trang của bài gốc, nên xem trang đó trước khi chép số liệu.

Bảng tra nhanh các loại bài

Gom lại các loại bài khác bài nghiên cứu, cùng cách ghi trong danh mục theo APA 7. Mô tả tiếng Việt trong cột giữa là cách dịch phổ biến, không phải bản dịch chính thức của APA.

Loại bàiPhần thêm sau tên bàiLưu ý
Thư gửi toà soạn[Thư gửi toà soạn]Không có tên thì mô tả thay tên
Xã luận[Xã luận]Không ký tên thì tên bài lên đầu
Điểm sách[Điểm sách Tên sách, của tác giả sách]Đọc sách gốc nếu dẫn ý của sách
Bài trao đổi, ý kiến trên tạp chí trong nướcKhông cầnGhi như bài báo
Bài tổng quan, tổng quan hệ thống, phân tích gộpKhông cầnCẩn thận với trích thứ cấp
Bài bị rút lạiTheo hướng dẫn APA về bài bị rútKiểm tình trạng trước khi trích

Dòng cuối nhắc một loại đặc biệt: bài đã bị tạp chí rút lại. Trích một bài bị rút mà không biết là lỗi học thuật nặng hơn lỗi định dạng. Cách kiểm tình trạng một bài đã được bàn kỹ ở site AI Nghiên Cứu; ở đây chỉ nhắc rằng nếu bạn cố ý dẫn một bài bị rút, ví dụ để phân tích chính việc rút bài, hãy nói rõ trong câu và đối chiếu ví dụ tương ứng trong cẩm nang APA.

Câu hỏi thường gặp

Thư gửi toà soạn có được dùng làm bằng chứng trong luận văn không?

Có thể, nhưng ở mức của nó. Thư thường là quan sát ngắn hoặc bình luận, ít khi qua bình duyệt đầy đủ như bài nghiên cứu. Dùng thư để chỉ ra một tranh luận hay một vấn đề được nêu, không dùng làm chỗ dựa duy nhất cho kết luận trung tâm.

Bài tổng quan có cần ghi [Bài tổng quan] không?

Không. APA 7 ghi bài tổng quan, tổng quan hệ thống và phân tích gộp như bài báo thường. Loại hình thường đã thể hiện trong tên bài. Mô tả trong ngoặc vuông chỉ dành cho những loại bài mà tên không cho biết loại hình, như thư hay xã luận.

Dẫn ý của cuốn sách qua bài điểm sách có được không?

Không nên. Bài điểm sách là ý kiến của người điểm. Nếu bạn cần ý của cuốn sách, đọc và trích cuốn sách. Nếu không tiếp cận được sách, hãy viết rõ trong câu rằng đó là nhận định của người điểm về cuốn sách, và trích bài điểm.

Xã luận không ký tên thì trích trong bài thế nào?

Dùng vài từ đầu của tên bài, viết hoa các từ chính, đặt trong ngoặc kép, kèm năm, ví dụ một cụm ngắn trong ngoặc kép rồi dấu phẩy và năm. Không dùng tên tạp chí hay chữ ban biên tập thay cho tác giả nếu bài không ghi như vậy.

Mục Trao đổi của tạp chí trong nước có phải thêm mô tả không?

Thường không. Bài trong mục Trao đổi hay Ý kiến của tạp chí trong nước thường có tên, có độ dài như bài báo, nên ghi như bài báo bình thường. Thêm mô tả chỉ khi bạn thấy người đọc dễ nhầm đó là nghiên cứu thực nghiệm.

Trích thư phản hồi của tác giả bài gốc có cần trích bài gốc không?

Nên trích. Thư phản hồi chỉ có nghĩa trong mối liên hệ với bài gốc và thư bình luận trước đó. Đưa cả chuỗi vào danh mục giúp người đọc theo được tranh luận và thấy bạn đã xem xét cả hai phía.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138