VienDan.comViện Dẫn
Lập danh mục tài liệu tham khảo

In nghiêng và dấu câu trong tài liệu tham khảo APA 7: nghiêng phần nào, chấm ở đâu

Phần nào in nghiêng trong mục APA 7, dấu chấm và dấu phẩy đặt ở đâu, dấu &, ngoặc vuông, gạch nối số trang, DOI cuối mục; kèm mẫu giả định từng loại nguồn.

Low-angle shot of tall library shelves in Thai Nguyen, a student reaching for a bound journal volume with plain spines, cool morning light, shallow depth of field

Trong một mục APA 7, phần in nghiêng là “tác phẩm đứng độc lập” hoặc “vật chứa định kỳ”: tên sách, tên báo cáo, tên trang web độc lập, tên tạp chí và số tập của tạp chí. Tên bài báo, tên chương, số kỳ trong ngoặc và số trang không in nghiêng. Về dấu câu, mỗi mục gồm bốn phần tác giả, ngày, tiêu đề, nguồn, mỗi phần kết thúc bằng dấu chấm, trừ DOI hoặc địa chỉ ở cuối không thêm dấu chấm.

Nắm được bốn phần đó, bạn sẽ hiểu vì sao dấu chấm và dấu phẩy nằm ở chỗ chúng đang nằm thay vì phải học thuộc từng mẫu. Bài này đi từ cấu trúc chung tới từng chi tiết dễ sai: dấu &, dấu phẩy trước &, ngoặc vuông mô tả, gạch nối trong số trang, và cách giữ các quy tắc này khi bài viết bằng tiếng Việt. Mọi mẫu đều là ví dụ giả định.

Bốn phần của một mục APA và dấu chấm sau mỗi phần

Cẩm nang APA 7 mô tả mọi mục tài liệu tham khảo bằng bốn câu hỏi: ai viết, viết khi nào, tên là gì, tìm ở đâu. Bốn câu trả lời tương ứng với bốn phần: tác giả, ngày, tiêu đề, nguồn. Mỗi phần là một khối kết thúc bằng dấu chấm, giống bốn câu ngắn đặt liền nhau.

Ví dụ giả định với một bài báo: Lê, M. C., & Phạm, T. D. (2022). Hiệu quả của mô hình hợp tác xã kiểu mới. Tạp chí Khoa học X, 15(3), 45–60. Phần tác giả kết thúc bằng dấu chấm của chữ viết tắt D. Phần ngày là (2022) và dấu chấm. Phần tiêu đề kết thúc bằng dấu chấm. Phần nguồn gồm tên tạp chí, tập, kỳ, trang và kết thúc bằng dấu chấm.

Có hai trường hợp không thêm dấu chấm. Thứ nhất, khi tiêu đề đã kết thúc bằng dấu hỏi hay dấu chấm than, dấu đó thay cho dấu chấm. Thứ hai, khi mục kết thúc bằng DOI hoặc địa chỉ trang, APA 7 không đặt dấu chấm sau cùng, vì dấu chấm có thể bị chép nhầm thành một phần của chuỗi. Bên trong phần nguồn, các thành phần được ngăn bằng dấu phẩy chứ không phải dấu chấm: tên tạp chí, phẩy, tập và kỳ, phẩy, trang.

Phần nào in nghiêng, phần nào không

Quy tắc ngắn gọn: thứ gì đứng độc lập như một cuốn, một bản thì in nghiêng; thứ gì là một phần nằm bên trong cái khác thì không. Áp dụng vào các loại nguồn thường gặp:

Loại nguồnIn nghiêngKhông in nghiêng
Bài báo tạp chíTên tạp chí, số tậpTên bài, số kỳ trong ngoặc, trang
SáchTên sách (kể cả phụ đề)Lần xuất bản trong ngoặc, nhà xuất bản
Chương trong sách biên tậpTên sách chứa chươngTên chương, tên người biên tập, trang
Báo cáo của tổ chứcTên báo cáoSố hiệu báo cáo trong ngoặc, tên tổ chức
Luận văn, luận ánTên luận vănMô tả trong ngoặc vuông, nơi lưu
Trang trong một trang webTên trangTên trang web chủ, địa chỉ
Bài trên báo điện tửTên báoTên bài

Trường hợp hay sai nhất là số tập. Nhiều người in nghiêng tên tạp chí mà để số tập đứng thẳng, hoặc in nghiêng cả số kỳ trong ngoặc. Theo APA 7, số tập in nghiêng đi liền với tên tạp chí, còn số kỳ trong ngoặc ngay sau, không cách và không nghiêng: 15(3). Với báo điện tử, tên bài không in nghiêng vì bài nằm trong một tờ báo; với một trang web độc lập không thuộc ấn phẩm nào, chính tên trang được in nghiêng.

Phần tác giả: dấu phẩy, chữ viết tắt và dấu nối tác giả cuối

Họ, rồi chữ viết tắt tên. Mỗi tác giả viết họ, dấu phẩy, rồi chữ cái đầu của tên và tên đệm, mỗi chữ có dấu chấm và một dấu cách: Harper, L. J. Giữa các tác giả là dấu phẩy.

Dấu phẩy trước &, kể cả khi chỉ có hai tác giả. APA 7 dùng dấu & trước tác giả cuối và giữ dấu phẩy trước nó: Harper, L., & Cole, M. Nhiều người bỏ dấu phẩy này vì thấy lạ, nhưng đó là quy định của cẩm nang. Trong bài tiếng Việt, một số trường thay & bằng chữ “và”; nếu theo cách đó thì thay ở mọi mục.

Từ 21 tác giả trở lên. APA 7 ghi 19 tác giả đầu, rồi dấu ba chấm, rồi tác giả cuối cùng, không có &. Từ 20 tác giả trở xuống thì ghi đủ tất cả.

Người biên tập ở vị trí tác giả. Khi cả cuốn sách do người biên tập đứng tên, thêm (Ed.) hoặc (Eds.) sau tên, rồi dấu chấm: Trần, T. B. (Ed.). (2020). Hai dấu chấm liền nhau ở đây là đúng: một kết thúc phần tác giả, một kết thúc phần ngày.

Tác giả là tổ chức. Ghi tên đầy đủ, kết thúc bằng dấu chấm. Không thêm dấu phẩy hay viết tắt.

Mẫu giả định cho các loại nguồn hay gặp

Dưới đây là mẫu APA 7 cho năm loại nguồn, mọi tác giả, tên sách, tên tạp chí đều giả định. Chuỗi DOI viết dạng giữ chỗ; trong bài thật bạn ghi DOI đầy đủ đúng như cẩm nang yêu cầu.

  • Sách: Trần, T. B. (2021). Quản trị chuỗi cung ứng nông sản (2nd ed.). Nhà xuất bản Y.
  • Chương trong sách biên tập: Lê, M. C. (2020). Hợp tác xã và thị trường. In T. B. Trần (Ed.), Kinh tế nông thôn đương đại (pp. 45–68). Nhà xuất bản Y.
  • Bài báo có DOI: Harper, L., & Cole, M. (2019). Smallholder coffee farming: A review of market access. Journal of Example Studies, 8(2), 112–130. doi.org/10.xxxx/xxxxx
  • Luận văn lưu ở thư viện: Phạm, T. D. (2023). Sinh kế của nông hộ ven biển [Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học X]. Kho lưu trữ của trường.
  • Trang trong một trang web: Viện Nghiên cứu Phát triển Vùng X. (2024, 5 tháng 3). Tổng quan về chuỗi giá trị lúa gạo. Tên trang web.

Để ý vị trí ngoặc tròn sau tên sách: (2nd ed.) nằm sau tên in nghiêng, không nghiêng, rồi mới tới dấu chấm. Ngoặc vuông của luận văn cũng vậy. Với chương sách, chữ In viết hoa, tên người biên tập không đảo họ, (Ed.) đặt sau tên, và số trang có “pp.”, khác với bài báo tạp chí không dùng “pp.”. Trong bài viết tiếng Việt, nhiều trường cho phép thay “In” bằng “Trong”, “Ed.” bằng “Chủ biên”, “pp.” bằng “tr.”; đây là chuyện quy định của nơi nhận bài, và đã chọn thì dùng thống nhất.

Ngoặc vuông, gạch nối và những ký tự nhỏ

Ngoặc vuông dành cho mô tả. Khi tiêu đề không đủ cho người đọc biết đây là loại tài liệu gì, APA 7 thêm mô tả trong ngoặc vuông ngay sau tiêu đề: [Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học X], [Bộ dữ liệu], [Video]. Ngoặc vuông còn dùng cho bản dịch tiêu đề khi tài liệu viết bằng ngôn ngữ khác ngôn ngữ của bài.

Gạch nối số trang là gạch ngắn kiểu en dash. Số trang 45–60 dùng dấu gạch ngang ngắn (en dash), không dùng dấu gạch nối thường, không có khoảng trắng hai bên. Trình soạn thảo thường có tổ hợp phím hoặc mục chèn ký tự để gõ dấu này; tìm và thay thế cả danh mục một lần cho đồng bộ.

Ngày đầy đủ cho báo và trang web. Nguồn ra theo ngày, như bài báo điện tử, ghi năm, tháng, ngày trong cùng ngoặc: (2024, March 5) trong bài tiếng Anh. Bài tiếng Việt thường viết theo thứ tự ngày tháng tiếng Việt; thống nhất một cách.

Không có năm thì ghi n.d. Viết (n.d.) với dấu chấm sau mỗi chữ, trong bài tiếng Việt nhiều nơi dùng (không năm). Đừng bỏ trống ngoặc hoặc tự đoán năm.

Lỗi in nghiêng và dấu câu hay bị trừ điểm

Các lỗi dưới đây lặp đi lặp lại trong bài nộp của sinh viên, phần lớn vì chép từ nguồn khác rồi sửa nửa vời:

  • In nghiêng tên bài báo thay vì tên tạp chí, hoặc in nghiêng cả hai.
  • Đặt tên bài báo trong ngoặc kép kiểu MLA trong khi bài dùng APA.
  • Số kỳ in nghiêng hoặc có dấu cách giữa số tập và ngoặc: 15 (3).
  • Dấu chấm thêm vào sau DOI, hoặc DOI có chữ “DOI:” đứng trước theo kiểu cũ của APA 6.
  • Dùng “pp.” cho bài báo tạp chí, hoặc thiếu “pp.” ở chương sách.
  • Dấu & ở mục này, chữ “và” ở mục khác; dấu phẩy trước & lúc có lúc không.
  • Ghi nơi xuất bản kiểu “Hà Nội: Nhà xuất bản Y” trong khi APA 7 đã bỏ nơi xuất bản; nếu trường yêu cầu giữ thì giữ ở mọi mục.

Điểm chung của các lỗi này là không nhất quán chứ không phải không biết quy tắc. Cách sửa hiệu quả là chọn ra một mục chuẩn cho mỗi loại nguồn, đặt ở đầu tệp nháp làm mẫu, rồi so từng mục cùng loại với mẫu ấy về in nghiêng, dấu câu, khoảng trắng.

Giữ in nghiêng và dấu câu khi sao chép, chuyển định dạng

In nghiêng là định dạng, không phải ký tự, nên nó mất rất dễ. Dán một mục từ trang thông tin của tạp chí vào ô ghi chú dạng chữ thuần, rồi dán ngược vào bài, tên tạp chí trở về chữ đứng mà không ai để ý. Bảng tính cũng thường không giữ in nghiêng trong một phần của ô. Nếu bạn lưu nguồn trong bảng tính, đừng trông vào bảng để giữ định dạng; hãy lưu từng phần thành cột riêng, rồi áp in nghiêng khi dựng danh mục trong văn bản.

Chuyển văn bản giữa các trình soạn thảo, hoặc xuất ra rồi nhập lại, có thể đổi dấu ngoặc kép thẳng thành ngoặc cong, đổi gạch ngắn thành gạch nối thường, hoặc chèn dấu cách không ngắt quanh dấu &. Những thay đổi này khó thấy bằng mắt nhưng làm danh mục thiếu đồng bộ. Sau mỗi lần chuyển, dùng chức năng tìm kiếm cho vài ký tự dễ biến dạng: dấu gạch trong số trang, dấu ngoặc kép, dấu &.

Một mẹo kiểm in nghiêng nhanh là tạm đổi màu chữ in nghiêng trong cả danh mục sang một màu khác bằng chức năng tìm và thay thế định dạng, nếu trình soạn thảo của bạn hỗ trợ. Khi đó mọi tên sách, tên tạp chí và số tập hiện màu, và bạn thấy ngay mục nào thiếu hoặc thừa. Nhớ đổi màu về đen trước khi nộp. Với bản nộp có cả bản in và bản điện tử, kiểm in nghiêng trên cả hai, vì phông thay thế khi in đôi khi không có kiểu nghiêng và hiển thị thành chữ đứng.

Câu hỏi thường gặp

Khi bài viết bằng tiếng Việt, dùng “2nd ed.” hay “Tái bản lần thứ hai”?

Cẩm nang APA viết cho bài tiếng Anh nên dùng “2nd ed.”. Bài tiếng Việt thường chuyển các nhãn này sang tiếng Việt cho thống nhất với ngôn ngữ bài, như “Tái bản lần 2”. Điều quan trọng là quy định của trường và sự nhất quán trong cả danh mục.

Tên tạp chí có dấu hai chấm thì phần sau có in nghiêng không?

Có. Toàn bộ tên tạp chí, kể cả phần sau dấu hai chấm nếu đó là một phần của tên chính thức, đều in nghiêng. Sau tên tạp chí là dấu phẩy, và dấu phẩy đó cũng thường được in nghiêng theo phần đứng trước, nhưng sự khác biệt này hầu như không ai bắt lỗi.

Bài báo không có số kỳ thì ghi phần nguồn thế nào?

Ghi tên tạp chí, số tập in nghiêng, dấu phẩy, rồi số trang. Không thêm ngoặc rỗng. Nếu bài chỉ có số bài viết thay cho số trang, như nhiều tạp chí trực tuyến, ghi “Article” kèm số bài theo hướng dẫn của APA 7.

Mục kết thúc bằng tên nhà xuất bản có cần dấu chấm không?

Có. Khi không có DOI hoặc địa chỉ ở cuối, mục kết thúc bằng dấu chấm sau tên nhà xuất bản. Chỉ khi chuỗi cuối cùng là DOI hay địa chỉ trang thì mới không thêm dấu chấm.

Có cần in đậm phần nào trong mục tài liệu tham khảo không?

Theo APA 7 thì không có phần nào in đậm trong các mục; chỉ dòng tiêu đề của danh mục được in đậm. Nếu bạn thấy số tập in đậm trong một danh mục, đó thường là dấu vết của kiểu trích dẫn khác hoặc của mẫu riêng một tạp chí.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138