VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho bài báo và hội thảo

Trích dẫn báo điện tử và báo in theo APA 7: bài có tác giả, không tác giả, trang tin

Cách ghi bài báo in, bài trên trang báo điện tử và trang tin tức theo APA 7: ngày tháng, chỗ in nghiêng, bài không tác giả, khi nào dùng báo làm nguồn.

Elderly man and university student sharing a cafe table in Hai Phong, folded broadsheet pages and a phone face down between them, seen from behind, morning street light

Theo APA 7, bài trên báo ghi ngày tháng năm đầy đủ, tên bài, tên báo in nghiêng, rồi số trang nếu đọc bản in hoặc đường dẫn nếu đọc trên mạng. Riêng các trang tin tức chỉ tồn tại trên mạng, không gắn với tờ báo in nào, APA xếp vào loại trang web: tên bài in nghiêng, tên trang không in nghiêng. Bài không có tác giả thì đưa tên bài lên vị trí tác giả, không dùng tên báo thay tác giả.

Báo chí là nguồn sinh viên Việt Nam dùng nhiều trong tiểu luận về kinh tế, xã hội, truyền thông, du lịch, nhưng cũng là nguồn hay bị ghi sai nhất vì ranh giới giữa báo in, báo điện tử và trang tin không rõ ràng. Bài này đưa ba khuôn, cách ghi ngày, cách xử lý bài không ký tên, tạp chí phổ thông, và quan trọng hơn cả là khi nào nên dùng báo làm nguồn trong bài học thuật. Tên báo, tên bài đều là ví dụ giả định.

Ba khuôn cho bài báo

APA 7 phân biệt theo việc tờ báo có ấn bản in thường kỳ hay không, vì điều đó quyết định bài thuộc loại ấn phẩm định kỳ hay loại trang web. Ví dụ giả định:

Bạn đọc ở đâuChỗ in nghiêngVí dụ giả định
Báo in, bản giấyTên báoLương, V. K. (2024, ngày 5 tháng 3). Chợ nổi mùa nước nổi. Báo Miền Tây Giả Định, 7.
Báo có bản in, đọc trên trang điện tử của báoTên báoLương, V. K. (2024, ngày 5 tháng 3). Chợ nổi mùa nước nổi. Báo Miền Tây Giả Định. [đường dẫn bài]
Trang tin chỉ có trên mạng, không có báo inTên bàiLương, V. K. (2024, ngày 5 tháng 3). Chợ nổi mùa nước nổi. Trang Tin Giả Định. [đường dẫn bài]

Nhìn ba dòng, bạn thấy chỗ khác nhau chỉ là phần in nghiêng và phần cuối. Lý do: báo có ấn bản định kỳ được coi như tạp chí, nên tên báo in nghiêng như tên tạp chí; trang tin thuần mạng được coi như một trang web, nơi tác phẩm đứng riêng là bài viết nên tên bài in nghiêng. Số trang báo in ghi thẳng con số, không có “tr.”; bài trải trên nhiều trang không liền nhau thì ghi các trang ngăn bằng dấu phẩy.

Báo điện tử ở Việt Nam: có bản in hay không

Ở Việt Nam, nhiều cơ quan báo chí được cấp phép là báo điện tử và không có ấn bản giấy, trong khi một số tờ báo có cả hai. Theo logic của APA, báo chỉ có bản điện tử gần với “trang tin” hơn là “tờ báo”, tức tên bài in nghiêng và tên báo không in nghiêng. Nhưng với người Việt, gọi một tờ báo điện tử chính thức là “trang web” nghe lạ, và nhiều trường trong nước hướng dẫn ghi mọi bài báo, điện tử hay in, theo cùng một khuôn có tên báo in nghiêng.

Cẩm nang APA không bàn trường hợp riêng này, nên không có đáp án tuyệt đối. Cách làm an toàn: xem quy định của khoa trước; nếu khoa không nói, chọn một trong hai cách và áp cho mọi bài báo điện tử trong danh mục. Nếu chọn bám sát APA, bạn cần kiểm xem tờ báo có ấn bản in không, thông tin này thường ghi ở phần giới thiệu hoặc chân trang của báo.

Còn các trang tổng hợp tin, trang tin của doanh nghiệp, blog cá nhân thì rõ ràng thuộc loại trang web, không phải báo. Nếu thông tin bạn cần có trên một trang tổng hợp nhưng gốc là từ một tờ báo, hãy tìm bài gốc trên trang của tờ báo và trích bài gốc. Cách ghi trang web, mạng xã hội và nội dung trực tuyến khác được bàn kỹ ở danh mục nguồn số.

Ngày tháng và bài không có tác giả

Ghi đủ năm, ngày, tháng. Báo ra hằng ngày nên APA 7 ghi ngày đầy đủ sau năm. Bản tiếng Anh: (2024, March 5); bài tiếng Việt thường viết (2024, ngày 5 tháng 3) hoặc (2024, 5 tháng 3). Chọn một dạng và giữ nguyên cho cả danh mục. Phần trích trong bài chỉ ghi năm.

Bài ghi “cập nhật lúc…”: dùng ngày đăng. Trang báo điện tử thường hiện cả ngày đăng và giờ cập nhật. Dùng ngày đăng bài; chỉ dùng ngày cập nhật khi bài đã thay đổi nội dung đáng kể và bạn trích phần mới.

Không có tác giả: tên bài lên vị trí tác giả. Mục bắt đầu bằng tên bài, rồi đến ngày tháng năm, rồi phần còn lại. Không ghi “Khuyết danh” hay “Anonymous”, trừ khi bài ghi đúng như vậy ở chỗ ký tên. Không lấy tên báo làm tác giả, vì tên báo đã có ở phần sau.

Ký tên bằng chữ viết tắt hoặc bút danh: ghi đúng như in. Bài ký “T.H.” hay một bút danh vẫn là bài có tác giả. Ghi đúng ký hiệu đó ở vị trí tác giả; cách xử lý bút danh chi tiết có ở danh mục tên tác giả.

Trích trong bài khi không có tác giả: dùng tên bài rút gọn. Trong ngoặc, ghi vài từ đầu của tên bài trong ngoặc kép (hoặc in nghiêng nếu khuôn của bài in nghiêng tên bài) kèm năm, ví dụ (“Chợ nổi mùa nước nổi”, 2024).

Tạp chí phổ thông và bản tin

Tạp chí phổ thông (magazine) như tạp chí văn hoá, tạp chí kinh tế dành cho bạn đọc rộng, ra theo tuần hoặc theo tháng, nằm giữa báo và tạp chí khoa học. APA 7 ghi chúng giống bài báo tạp chí nhưng phần ngày tháng theo nhịp ra số: ra theo tháng thì ghi năm và tháng, ra theo tuần thì ghi năm, tháng, ngày. Nếu tạp chí có tập và số thì ghi như tạp chí khoa học: tập in nghiêng, số trong ngoặc, trang.

Ví dụ giả định: Văn, P. L. (2023, tháng 6). Nghề làm nón ở làng ven sông. Tạp chí Văn hoá Giả Định, 31(6), 22–27. Bài đọc trên trang điện tử của tạp chí thì thêm đường dẫn ở cuối, bỏ số trang nếu bản điện tử không có trang.

Bản tin nội bộ của doanh nghiệp, hiệp hội, trường học cũng ghi theo khuôn tương tự nếu có số kỳ đều đặn. Nếu bản tin chỉ phát hành nội bộ, người ngoài không tìm được, bạn cân nhắc xem có nên dùng nó làm nguồn không, hoặc ghi chú rõ trong bài đây là tài liệu nội bộ theo quy định của khoa.

Báo nước ngoài và tin dịch lại trên báo trong nước

Bài trên báo nước ngoài ghi theo cùng khuôn: tác giả, ngày tháng năm, tên bài giữ nguyên ngôn ngữ gốc, tên báo in nghiêng giữ nguyên, rồi trang hoặc đường dẫn. Không dịch tên báo. Nếu bạn viết bài tiếng Việt và trích bài tiếng Anh, giữ nguyên tên bài tiếng Anh, viết hoa kiểu câu; với ngôn ngữ dùng chữ không phải Latinh, APA có quy tắc chuyển tự và thêm bản dịch trong ngoặc vuông, nên đối chiếu cẩm nang nếu gặp.

Tình huống phổ biến hơn là đọc một tin quốc tế qua bản dịch hoặc bản lược thuật trên báo trong nước. Bản tiếng Việt đó là một bài khác, do người khác viết, có thể đã cắt bớt hoặc diễn đạt lại. Nếu bạn chỉ đọc bản tiếng Việt, hãy trích bản tiếng Việt, không ghi như thể bạn đã đọc bài gốc. Nếu thông tin quan trọng cho lập luận của bạn, nên tìm bài gốc, đối chiếu và trích bài gốc.

Một dấu hiệu nên dừng lại kiểm: bài tiếng Việt viết “theo báo X” nhưng không nêu tên bài hay ngày đăng. Đó là lời thuật lại hai lần, và mọi con số trong đó cần được kiểm ở nguồn gốc trước khi vào bài học thuật của bạn.

Khi nào báo là nguồn phù hợp trong bài học thuật

Báo là nguồn tốt cho sự kiện, phát ngôn, diễn biến thời sự, cách công chúng bàn luận về một chủ đề, hay cho chính nghiên cứu về truyền thông. Bạn có thể dẫn báo để cho biết một chính sách được công bố khi nào, một vụ việc diễn ra ra sao, hay một chủ đề được báo chí quan tâm đến mức nào.

Báo là nguồn yếu khi dùng làm chỗ dựa cho kết quả khoa học. Một bài báo viết “nghiên cứu cho thấy uống cà phê làm giảm nguy cơ…” là lời thuật lại của phóng viên, có thể đã lược bỏ điều kiện, cỡ mẫu và giới hạn. Trong bài học thuật, hãy lần theo tên nghiên cứu, tác giả, tạp chí mà bài báo nhắc tới, tìm bài gốc và trích bài gốc. Nếu không tìm được bài gốc, nói rõ bạn dẫn theo báo và đừng dùng nó cho nhận định quan trọng.

Với số liệu thống kê đăng trên báo, nguyên tắc tương tự: tìm số liệu gốc ở cơ quan công bố. Báo có thể làm tròn, trích nhầm năm hoặc chỉ lấy một phần bảng. Cách trích số liệu thống kê và báo cáo của cơ quan nhà nước được bàn ở danh mục nguồn đặc thù Việt Nam.

Lỗi hay gặp khi trích báo

Người chấm hay khoanh những lỗi sau trong các mục báo chí:

  • Chỉ ghi năm, thiếu ngày và tháng.
  • Dùng tên báo làm tác giả cho bài không ký tên.
  • In nghiêng cả tên bài lẫn tên báo, hoặc không in nghiêng chỗ nào.
  • Ghi đường dẫn tới trang chủ của báo thay vì tới bài.
  • Thêm “Truy cập ngày…” cho bài báo đã đăng, vốn không cần trong APA 7.
  • Trích bài trên trang tổng hợp tin thay vì bài gốc của tờ báo.
  • Mỗi bài báo điện tử một kiểu in nghiêng, nửa theo khuôn báo, nửa theo khuôn trang web.

Bài báo điện tử đôi khi bị gỡ hoặc đổi đường dẫn. Với nguồn quan trọng, hãy lưu bản PDF hoặc ảnh chụp toàn trang kèm ngày bạn xem, để khi người chấm không mở được đường dẫn bạn vẫn có bằng chứng bài đã từng tồn tại. Nếu bài bị gỡ trước khi bạn kịp lưu, hãy cân nhắc tìm nguồn khác cùng nội dung còn truy cập được; một mục mà không ai mở được là mục yếu dù định dạng đúng. Khi soát lần cuối, bấm thử từng đường dẫn báo điện tử trong danh mục, ghi lại mục nào không còn mở được và xử lý trước ngày nộp.

Câu hỏi thường gặp

Báo điện tử chính thức có phải là trang web theo APA không?

Theo logic của APA, báo không có ấn bản in gần với trang tin hơn là tờ báo, nên tên bài in nghiêng. Nhưng nhiều trường trong nước ghi mọi bài báo theo một khuôn có tên báo in nghiêng. Theo quy định của khoa, và giữ một cách cho cả danh mục.

Bài báo đăng lại từ báo khác thì trích bài nào?

Trích bài gốc nếu tìm được, vì đó là nơi nội dung được công bố đầu tiên và chịu trách nhiệm biên tập. Bài đăng lại có thể bị cắt, đổi tiêu đề hoặc thiếu tên tác giả. Chỉ trích bản đăng lại khi bản gốc không còn truy cập được.

Có cần ghi giờ đăng bài không?

Không. APA ghi năm, tháng, ngày; giờ đăng không cần. Nếu cùng một ngày có hai bài cùng tác giả, phần trích trong bài phân biệt bằng chữ a, b sau năm, không bằng giờ đăng.

Tên chuyên mục của báo có đưa vào không?

Thông thường không. Tên chuyên mục như kinh tế, xã hội, ý kiến không thuộc các yếu tố APA yêu cầu. Bài ý kiến, bài bình luận ghi như bài báo bình thường, với tác giả là người ký tên dưới bài.

Trích một câu trong bài báo dài thì ghi trang thế nào?

Bản in thì ghi trang có câu đó. Bản điện tử không có trang thì APA cho dùng số đoạn hoặc tên tiểu mục kèm số đoạn, ví dụ ghi đoạn thứ mấy. Đếm đoạn từ đầu bài, không tính tiêu đề và chú thích ảnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138