VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho bài báo và hội thảo

Bài báo nhiều tác giả trong APA 7: quy tắc 20 tên, dấu ba chấm và et al. trong bài

APA 7 ghi bài báo nhiều tác giả thế nào: liệt kê đủ tới 20 tên, từ 21 tên dùng dấu ba chấm, et al. trong bài từ lần đầu, khi nào phải viết thêm tên.

Research team of six Vietnamese young scientists around a lab bench in Thai Nguyen, viewed from a high angle, faces turned down toward blank notebooks, cool white light

Trong danh mục tài liệu tham khảo theo APA 7, bạn ghi đủ tên của tối đa 20 tác giả. Từ 21 tác giả trở lên, ghi 19 người đầu tiên, rồi dấu ba chấm, rồi tác giả cuối cùng. Trong phần trích trong bài, bài có từ ba tác giả trở lên chỉ ghi họ người đầu kèm “et al.” (hoặc “và cộng sự” theo quy định của nhiều trường), ngay từ lần trích đầu tiên.

Hai quy tắc này khác hẳn ấn bản thứ sáu, nơi danh mục chỉ ghi đủ tới bảy tác giả và phần trích trong bài phải liệt kê đủ ở lần đầu. Nhiều giáo trình và bài mẫu cũ vẫn dạy theo ấn bản thứ sáu, nên danh mục của sinh viên hay trộn hai kiểu. Bài này đi qua từng quy tắc, các ngoại lệ (hai bài rút gọn ra cùng một dạng, tác giả là nhóm), cách sắp thứ tự trong danh mục và một quy trình chép tên nhanh mà không sót. Tên tác giả trong ví dụ đều giả định.

Từ một đến hai mươi tác giả: ghi đủ

APA 7 yêu cầu ghi đầy đủ họ và chữ cái đầu của mọi tác giả khi bài có từ một đến hai mươi người. Các tác giả ngăn bằng dấu phẩy, trước tác giả cuối có dấu phẩy và dấu “&”. Không được rút gọn bằng “et al.” hay “và cộng sự” trong danh mục, dù bài có tới mười lăm người. Quy tắc này nhằm ghi nhận công của từng người và giúp người đọc phân biệt các bài có nhóm tác giả gần giống nhau.

Ví dụ giả định với năm tác giả: Hoàng, Q. T., Lý, N. A., Mai, V. S., Đinh, T. H., & Cao, M. K. (2022). Mức độ hài lòng với đào tạo thực hành của sinh viên điều dưỡng. Tạp chí Y học Cộng đồng W, 7(1), 14–25. doi.org/10.xxxx/xxxxx.

Thói quen cần bỏ là viết “Hoàng, Q. T. và cộng sự (2022)” ở danh mục. Đây là cách viết trong phần trích trong bài, không phải trong danh mục. Nhiều mẫu danh mục lưu hành trong sinh viên có lỗi này vì người soạn đã chép phần trích trong bài sang danh mục cho nhanh. Người chấm biết APA sẽ coi đó là mục thiếu thông tin, vì bốn đồng tác giả biến mất khỏi danh mục.

Từ hai mươi mốt tác giả: mười chín tên, dấu ba chấm, tên cuối

Bài báo trong y sinh, vật lý, khoa học dữ liệu hay nghiên cứu đa trung tâm có thể có vài chục đến hàng trăm tác giả. Với những bài này, APA 7 ghi 19 tác giả đầu tiên theo đúng thứ tự, sau đó là một dấu phẩy, dấu ba chấm (ba dấu chấm cách nhau một dấu cách), rồi tên tác giả cuối cùng. Ở dạng này không có dấu “&” trước tác giả cuối, vì dấu ba chấm đã đứng thay.

Khung minh hoạ: Tác giả 1, Tác giả 2, Tác giả 3, … Tác giả 19, . . . Tác giả cuối. (Năm). Tên bài. Tên tạp chí, tập(số), trang. Phần “…” giữa tác giả 3 và tác giả 19 ở câu trên chỉ là cách viết gọn trong bài giải thích này; trong danh mục thật bạn ghi đủ cả 19 tên.

Vì sao lại là tác giả cuối mà không phải tác giả thứ 20? Trong nhiều ngành, người đứng tên cuối thường là trưởng nhóm hoặc người phụ trách phòng thí nghiệm, nên APA giữ tên này. Khi đếm, hãy đếm cẩn thận: bài đúng 20 tác giả thì ghi đủ 20, không dùng dấu ba chấm; chỉ từ 21 mới rút. Danh sách tác giả dài thường in thành nhiều dòng ở trang đầu, kèm chỉ số cơ quan công tác; dễ sót một tên khi chép tay, nên dùng cách chép theo khối ở phần cuối bài này.

Trích trong bài: khi nào dùng et al.

Phần trích trong bài của APA 7 đơn giản hơn ấn bản cũ. Bảng dưới gói gọn quy tắc theo số tác giả, với họ giả định.

Số tác giảTrong ngoặcTrong câuGhi chú
1(Hoàng, 2022)Hoàng (2022)—
2(Hoàng & Lý, 2022)Hoàng và Lý (2022)Luôn ghi cả hai, mọi lần trích
3 trở lên(Hoàng et al., 2022) hoặc (Hoàng và cộng sự, 2022)Hoàng và cộng sự (2022)Rút gọn ngay từ lần đầu
Hai bài rút gọn giống nhau(Hoàng, Lý, et al., 2022) và (Hoàng, Mai, et al., 2022)Viết thêm tên tới khi phân biệt đượcQuy tắc phân biệt của APA 7
Tác giả là nhóm, có tên viết tắtLần đầu ghi tên đầy đủ kèm tên viết tắt, các lần sau dùng tên viết tắtTương tựChỉ viết tắt khi tên được dùng nhiều lần

Dòng thứ tư là chỗ nhiều người không biết. Nếu bạn có hai bài cùng năm, cùng tác giả đầu, cùng có ba tác giả trở lên nhưng đồng tác giả khác nhau, “Hoàng et al., 2022” sẽ chỉ vào hai bài một lúc. APA 7 giải quyết bằng cách viết thêm tên các tác giả tiếp theo cho tới khi hai trích dẫn khác nhau, rồi mới đặt “et al.”. Nếu hai bài có cùng nhóm tác giả theo đúng thứ tự và cùng năm, cách xử lý lại khác: thêm chữ a, b sau năm, chuyện này thuộc danh mục trích trong bài.

“Et al.” hay “và cộng sự” trong bài viết tiếng Việt

“Et al.” là viết tắt tiếng Latinh nghĩa là “và những người khác”. Trong bài tiếng Anh theo APA 7, “et al.” không in nghiêng, có dấu chấm sau “al” và không có dấu chấm sau “et”. Trong bài viết tiếng Việt, nhiều trường và tạp chí trong nước yêu cầu dùng “và cộng sự” thay cho “et al.”, có nơi viết tắt “và cs.”, có nơi để nguyên “et al.” cho mọi nguồn.

Cẩm nang APA không quy định cho bài viết tiếng Việt, vì vậy không có đáp án đúng chung cho mọi trường. Có ba nguyên tắc giúp bạn tránh bị trừ điểm. Một, đọc quy định trình bày của khoa hoặc hướng dẫn tác giả của tạp chí bạn gửi bài, phần lớn đều có nói. Hai, chọn một cách và dùng cho mọi nguồn, không để nguồn tiếng Việt viết “và cộng sự”, nguồn tiếng Anh viết “et al.” trừ khi quy định yêu cầu thế. Ba, cụm này chỉ xuất hiện trong phần trích trong bài, không xuất hiện trong danh mục với bài dưới 21 tác giả.

Khi tên tác giả đứng trong câu, cách viết tự nhiên trong tiếng Việt là “Hoàng và cộng sự (2022) ghi nhận…”. Nếu bạn dùng “et al.” trong câu tiếng Việt, câu sẽ thành “Hoàng et al. (2022) ghi nhận…”, đọc hơi lai nhưng vẫn đúng nếu khoa chấp nhận. Điều không nên là dùng cả hai trong cùng một bài.

Tác giả là nhóm, và nhóm đứng cùng tác giả cá nhân

Nhóm hoặc tổ chức là tác giả: ghi tên đầy đủ. Một số bài báo đứng tên một nhóm nghiên cứu, một hội đồng hoặc một tổ chức thay vì cá nhân. APA ghi tên nhóm đầy đủ như in trên bài, không đảo, không viết tắt trong danh mục. Ví dụ giả định: Nhóm Nghiên cứu Sức khoẻ Học đường V. (2021). Tên bài…

Nhóm đứng cùng người: giữ đúng vị trí trong danh sách. Có bài ghi vài tác giả cá nhân rồi “và Nhóm nghiên cứu…” ở cuối. Bạn ghi các cá nhân theo khuôn họ và chữ cái đầu, rồi ghi tên nhóm ở đúng vị trí như trên bài. Danh sách thành viên của nhóm, thường in ở phụ lục hoặc cuối bài, không đưa vào danh mục.

Đừng tự rút tên tổ chức trong danh mục. Tên viết tắt chỉ dùng ở phần trích trong bài, sau lần đầu đã giới thiệu tên đầy đủ. Trong danh mục, tên tổ chức luôn viết đủ để người đọc biết đó là ai.

Kiểm lại người “đứng tên liên hệ”. Tác giả liên hệ có dấu sao hoặc ký hiệu thư không phải là tác giả đầu tiên nếu tên họ không đứng đầu. Thứ tự trong danh mục theo thứ tự in, không theo ký hiệu liên hệ.

Chép danh sách tác giả dài mà không sót

Bài mười mấy tác giả là nơi lỗi chép tay xuất hiện nhiều nhất: sót một người, đổi thứ tự hai người, gán chữ cái đầu của người này cho người kia. Quy trình dưới đây giảm lỗi đáng kể.

  1. Đếm tổng số tác giả trên trang đầu bài báo trước khi chép, ghi con số vào bảng ghi chép; con số này quyết định bạn ghi đủ hay dùng dấu ba chấm.
  2. Chép theo khối năm tên một, mỗi khối xong thì đối chiếu lại với bản gốc, không chép một mạch cả danh sách.
  3. Với tên nước ngoài có nhiều phần, xác định đâu là họ dựa vào cách bài báo in (họ thường in hoa hoặc đứng cuối với tên phương Tây), không đoán.
  4. Bỏ các ký hiệu chỉ số cơ quan, dấu sao, số thứ tự nhỏ bám theo tên khi chép.
  5. Sau khi chép xong, đếm lại số tên trong mục của bạn và so với con số đã ghi ở bước một.
  6. Nếu bài có DOI, mở trang của bài trên cổng tạp chí để đối chiếu thêm một lần; danh sách tác giả ở đó thường dễ đọc hơn trang PDF.

Khi thứ tự danh mục của bạn có nhiều bài cùng tác giả đầu, quy tắc sắp xếp của APA là: bài một tác giả đứng trước bài nhiều tác giả của cùng người đó; các bài nhiều tác giả cùng tác giả đầu thì xếp theo họ của tác giả thứ hai, rồi thứ ba. Chi tiết sắp xếp toàn danh mục được bàn ở danh mục lập danh mục tài liệu tham khảo.

Lỗi hay gặp với bài nhiều tác giả

Khi chấm, người hướng dẫn thường dò nhanh các mục có nhiều tác giả vì đây là nơi lộ rõ sinh viên đang dùng quy tắc nào. Các lỗi sau xuất hiện thường xuyên nhất:

  • Danh mục ghi “et al.” sau sáu hoặc bảy tên theo thói quen của ấn bản thứ sáu, trong khi bài có dưới 21 tác giả.
  • Bài có 25 tác giả nhưng danh mục ghi đủ 25 tên, hoặc ghi 19 tên rồi dừng mà quên tác giả cuối.
  • Thêm dấu “&” trước tác giả cuối sau dấu ba chấm.
  • Phần trích trong bài liệt kê đủ ba, bốn họ ở lần đầu rồi mới rút gọn ở lần sau.
  • Bài hai tác giả bị viết thành “Hoàng et al.” vì nhầm ngưỡng.
  • Thứ tự tác giả bị đảo khi chép, nhất là với bài có nhiều tác giả cùng họ.
  • Cùng một bài nhưng phần trích trong bài dùng “và cộng sự”, chỗ khác lại dùng “et al.”.

Sau khi sửa, hãy dò lại bằng chức năng tìm kiếm trong trình soạn thảo: tìm “et al.” và “cộng sự” trong phần danh mục, mỗi kết quả tìm thấy ở đó là một mục cần xem lại. Cách dò này mất chưa tới năm phút cho một luận văn, nhưng gỡ được loại lỗi mà người chấm nhìn thấy ngay ở trang đầu danh mục.

Câu hỏi thường gặp

Bài đúng 20 tác giả thì có dùng dấu ba chấm không?

Không. APA 7 ghi đủ tới 20 tác giả. Chỉ khi bài có từ 21 tác giả trở lên mới ghi 19 người đầu, dấu ba chấm và người cuối. Đếm kỹ trước khi quyết định, vì sai một con số là sai cả khuôn của mục.

Danh mục có được viết “và cộng sự” để rút gọn không?

Không, với bài dưới 21 tác giả. “Và cộng sự” hay “et al.” là cách rút gọn trong phần trích trong bài. Danh mục phải ghi đủ tên để người đọc biết ai đã viết bài và phân biệt các bài có nhóm tác giả gần giống nhau.

Hai tác giả có dùng et al. không?

Không. Bài hai tác giả luôn ghi đủ cả hai họ trong mọi lần trích, ví dụ (Hoàng & Lý, 2022) trong ngoặc hoặc Hoàng và Lý (2022) trong câu. Et al. chỉ dùng từ ba tác giả trở lên.

APA 6 và APA 7 khác nhau thế nào về nhiều tác giả?

APA 6 ghi đủ tới bảy tác giả trong danh mục và yêu cầu liệt kê đủ ba tới năm tác giả ở lần trích đầu tiên. APA 7 nâng ngưỡng lên 20 tác giả và cho rút gọn bằng et al. ngay từ lần trích đầu với bài ba tác giả trở lên.

Dấu & có dùng trong câu tiếng Việt không?

Trong câu văn, tên tác giả nối bằng chữ “và”, không dùng dấu &. Dấu & dùng trong ngoặc của phần trích trong bài và trong danh mục theo APA. Một số trường cho dùng “và” ở cả danh mục với nguồn tiếng Việt; hãy làm theo quy định khoa.

Tác giả liên hệ có dấu sao có phải ghi khác không?

Không. Dấu sao hay biểu tượng thư chỉ cho biết ai nhận thư từ về bài, không ảnh hưởng tới cách ghi. Bạn ghi tác giả theo đúng thứ tự in trên bài và bỏ mọi ký hiệu đi kèm tên khi chép vào danh mục.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138