VienDan.comViện Dẫn
Trích dẫn nguồn số: web, video, dữ liệu, AI

Trích dẫn bộ dữ liệu theo APA 7: phiên bản, kho lưu trữ, dữ liệu chưa công bố

Cách trích dẫn bộ dữ liệu theo APA 7: ghi phiên bản, nhãn [Data set], kho lưu trữ, DOI; dữ liệu chưa công bố, dữ liệu cập nhật liên tục và bài mô tả dữ liệu.

Top-down view of a research desk in a Hanoi university lab, laptop with dark blank screen, external hard drive, coffee cup and a stack of plain folders, cool fluorescent light

APA 7 ghi bộ dữ liệu theo khung: Tác giả. (Năm). Tên bộ dữ liệu (Phiên bản) [Data set]. Đơn vị phát hành. DOI hoặc URL. Tác giả là người hoặc tổ chức tạo bộ dữ liệu; đơn vị phát hành thường là kho lưu trữ dữ liệu, bỏ đi nếu trùng tác giả; phiên bản ghi khi bộ dữ liệu có đánh phiên bản. Dữ liệu thô chưa công bố ghi mô tả trong ngoặc vuông thay cho tên.

Khoá luận dùng dữ liệu thứ cấp ngày càng nhiều: dữ liệu khảo sát hộ gia đình, dữ liệu mở của tổ chức quốc tế, dữ liệu đi kèm bài báo. Trích dẫn đúng bộ dữ liệu không chỉ là chuyện định dạng; nó cho người chấm biết bạn dùng đúng phiên bản nào và cho phép người khác lặp lại phân tích. Mọi tên bộ dữ liệu, tổ chức trong mẫu là giả định; niên giám và bảng số liệu của cơ quan thống kê có mẫu riêng ở danh mục nguồn đặc thù Việt Nam.

Khi nào cần trích bộ dữ liệu

Cần trích bộ dữ liệu khi bạn tự tải dữ liệu về và phân tích, dù chỉ dùng vài biến. Nếu bạn chỉ dẫn lại một con số đã được ai đó phân tích và công bố trong bài báo hay báo cáo, bạn trích bài báo hay báo cáo đó, không trích bộ dữ liệu gốc mà bạn không đụng tới.

Hai trường hợp hay nhập nhằng. Thứ nhất, bạn dùng dữ liệu đi kèm một bài báo: nếu dữ liệu được đăng riêng ở kho lưu trữ với tên và mã định danh riêng, trích bộ dữ liệu; nếu bạn còn dựa vào phần mô tả phương pháp của bài báo, trích cả bài báo. Thứ hai, bạn dùng một bảng tra cứu trực tuyến của tổ chức cho phép lọc và tải số liệu: nếu bảng có tên riêng, ngày cập nhật và được tổ chức coi là một sản phẩm dữ liệu, trích như bộ dữ liệu; nếu chỉ là bảng trong một báo cáo, trích báo cáo.

Một lợi ích ít người để ý: trích bộ dữ liệu đúng cách là ghi công cho người đã mất công thu thập. Nhiều kho dữ liệu yêu cầu người dùng trích dẫn theo một mẫu họ gợi ý trong điều khoản sử dụng. Đọc điều khoản đó; mẫu gợi ý của kho không nhất thiết đúng kiểu APA, nhưng cho bạn đủ thông tin để tự viết lại cho đúng.

Mẫu danh mục cho các loại dữ liệu

Các mẫu là ví dụ giả định. “doi.org/10.xxxx/xxxxx” là dạng giữ chỗ cho DOI; khi ghi thật, bạn dán DOI đầy đủ dạng địa chỉ như kho cung cấp.

  • Bộ dữ liệu có phiên bản, ở kho lưu trữ: Nguyen, H., & Pham, Q. (2023). Household water use survey in Mekong Delta provinces (Version 2.1) [Data set]. Kho Dữ liệu Nghiên cứu X. doi.org/10.xxxx/xxxxx
  • Bộ dữ liệu của tổ chức, tổ chức tự phát hành: Viện Nghiên cứu Lao động X. (2024). Khảo sát việc làm của sinh viên tốt nghiệp [Bộ dữ liệu]. URL
  • Bộ dữ liệu cập nhật liên tục: Regional Air Monitoring Network. (n.d.). Hourly PM2.5 readings by station [Data set]. Retrieved April 2, 2025, from URL
  • Dữ liệu thô chưa công bố: Tran, L. (2025). [Dữ liệu chưa công bố về thời gian tự học của sinh viên năm nhất]. Khoa Tâm lý học, Trường Đại học X.
  • Bộ dữ liệu đi kèm bài báo, đăng riêng: Le, K. (2022). Replication data for: Rice yield and irrigation timing [Data set]. Kho Dữ liệu Nghiên cứu X. doi.org/10.xxxx/xxxxx

Mẫu dữ liệu chưa công bố khác các mẫu còn lại ở hai chỗ: phần mô tả trong ngoặc vuông thay tên và không in nghiêng, và vị trí nguồn là đơn vị nơi dữ liệu được lưu giữ. Mẫu cập nhật liên tục dùng n.d. và ngày truy cập vì dữ liệu bạn tải hôm nay khác dữ liệu người khác tải tuần sau.

Phiên bản, ngày và mã định danh: ba chi tiết quyết định

Phiên bản là thứ giúp người khác lặp lại phân tích. Một bộ dữ liệu có thể được sửa lỗi, bổ sung quan sát, đổi mã biến giữa các phiên bản. Nếu kho có đánh số phiên bản, ghi trong ngoặc đơn sau tên, trước nhãn. Không có số phiên bản thì bỏ qua, không tự đặt.

Năm là năm phát hành phiên bản bạn dùng. Không lấy năm thu thập dữ liệu. Một cuộc khảo sát tiến hành năm 2021 mà bộ dữ liệu phát hành năm 2023 thì ghi 2023; năm thu thập có thể nêu trong tên bộ dữ liệu nếu tên có, hoặc trong câu văn của bạn.

DOI được ưu tiên hơn URL. Nhiều kho lưu trữ cấp DOI cho từng bộ dữ liệu, thậm chí cho từng phiên bản. Nếu có DOI, dùng DOI và bỏ URL. Nếu kho cấp một DOI chung cho mọi phiên bản và một DOI riêng cho từng phiên bản, ưu tiên DOI của phiên bản bạn đã tải.

Đơn vị phát hành là kho, không phải cổng tìm kiếm. Nếu bạn tìm thấy bộ dữ liệu qua một công cụ tìm kiếm dữ liệu nhưng nó được lưu ở kho khác, ghi kho lưu trữ thực tế. Công cụ tìm kiếm chỉ là đường đi.

Ngày truy cập chỉ dùng cho dữ liệu đổi liên tục. Bộ dữ liệu đã đóng băng theo phiên bản không cần ngày truy cập; dữ liệu đo theo giờ, theo ngày được cập nhật liên tục thì cần.

Trích trong bài và mô tả dữ liệu trong phần phương pháp

Trích trong bài theo tác giả và năm như mọi nguồn: ví dụ giả định (Nguyen & Pham, 2023) hoặc (Viện Nghiên cứu Lao động X, 2024). Dữ liệu chưa công bố của chính bạn hay của nhóm nghiên cứu cũng trích theo cách đó: (Tran, 2025). Lần đầu nhắc bộ dữ liệu trong phần phương pháp, nên gọi tên đầy đủ của nó trong câu văn để người đọc biết đó là dữ liệu chứ không phải một bài viết.

Phần phương pháp là nơi bạn nói rõ hơn những thứ danh mục không chứa: dữ liệu thu thập khi nào, ở đâu, cỡ mẫu ra sao, bạn dùng những biến nào, đã loại quan sát nào và vì sao. Trích dẫn trong danh mục chỉ cho người đọc biết tìm dữ liệu ở đâu; mô tả trong phần phương pháp mới cho họ biết bạn đã làm gì với nó.

Nhiều tạp chí và một số trường yêu cầu mục “Tuyên bố về dữ liệu” (data availability statement): dữ liệu nằm ở đâu, có công khai không, nếu không thì vì sao. Nếu bạn dùng dữ liệu công khai, mục này nhắc lại trích dẫn của bộ dữ liệu. Nếu dữ liệu do bạn tự thu thập và có thông tin người tham gia, hãy nói rõ dữ liệu được bảo vệ thế nào; không chia sẻ dữ liệu cá nhân chỉ vì mẫu tuyên bố có ô để điền.

Lỗi hay gặp khi trích dữ liệu thứ cấp

Bảng dưới gom các lỗi thường thấy trong khoá luận dùng dữ liệu thứ cấp, kèm cách sửa.

LỗiVì sao saiSửa thế nào
Trích bài báo dùng dữ liệu thay vì bộ dữ liệu mình tải vềNgười đọc không biết bạn dùng dữ liệu gốcTrích bộ dữ liệu; trích thêm bài báo nếu dựa vào phần mô tả của nó
Ghi năm thu thập thay năm phát hànhNgười đọc tìm sai phiên bảnGhi năm phát hành phiên bản đã dùng
Không ghi phiên bản khi kho có đánh phiên bảnKết quả không lặp lại đượcThêm (Version x.y) sau tên
Thiếu nhãn [Data set]Mục trông như một bài viếtThêm nhãn sau tên hoặc phiên bản
Ghi tên trang tìm kiếm dữ liệu làm nơi phát hànhNhầm đường đi với nơi lưuGhi kho lưu trữ thực tế
Không có tuyên bố về dữ liệu khi trường yêu cầuThiếu thông tin về khả năng tiếp cận dữ liệuThêm mục theo mẫu của trường

Một lỗi nằm ngoài bảng nhưng nặng hơn tất cả: dùng dữ liệu trái điều khoản của kho, ví dụ đem dữ liệu chỉ cho phép dùng phi thương mại vào báo cáo cho doanh nghiệp, hoặc chia sẻ lại dữ liệu bị cấm chia sẻ. Trích dẫn đúng không bù được việc dùng sai điều khoản.

Ghi chép bộ dữ liệu ngay từ lúc tải về

Thông tin để trích bộ dữ liệu nằm ở trang mô tả của kho, và trang đó có thể đổi khi có phiên bản mới. Ghi ngay khi tải:

  1. Tên đầy đủ của bộ dữ liệu, đúng như trang mô tả ghi.
  2. Tác giả: người hoặc tổ chức tạo dữ liệu, không phải người đăng tải nếu hai bên khác nhau.
  3. Số phiên bản và ngày phát hành của phiên bản bạn tải.
  4. DOI hoặc địa chỉ trang mô tả; lưu cả mẫu trích dẫn mà kho gợi ý.
  5. Điều khoản sử dụng, ghi rõ được dùng vào việc gì, có được chia sẻ lại không.
  6. Ngày tải và tên tệp bạn đã lưu, để sau này biết tệp nào ứng với phiên bản nào.

Đặt tên tệp dữ liệu có số phiên bản và ngày tải là thói quen nhỏ giúp tránh lỗi lớn: khi một phiên bản mới ra giữa chừng, bạn biết kết quả của mình dựa trên tệp nào và trích đúng phiên bản đó.

Dữ liệu cần đăng ký hoặc xin phép mới được tải

Không phải bộ dữ liệu nào cũng tải tự do. Nhiều bộ dữ liệu khảo sát chứa thông tin về hộ gia đình, người lao động, bệnh nhân được phát hành theo điều kiện: người dùng đăng ký, cam kết mục đích, đôi khi phải có thư giới thiệu của người hướng dẫn. Những bộ dữ liệu này vẫn trích dẫn như bình thường, vì người đọc có thể xin truy cập theo cùng quy trình; danh mục vẫn ghi tác giả, năm, tên, phiên bản, đơn vị phát hành và DOI hoặc URL của trang mô tả.

Điều khác nằm ở phần phương pháp và tuyên bố về dữ liệu: bạn nói rõ dữ liệu có điều kiện truy cập và người đọc cần làm gì để xin. Đừng đính kèm tệp dữ liệu vào phụ lục khoá luận khi điều khoản cấm chia sẻ lại, kể cả khi bạn nghĩ hội đồng cần xem; thay vào đó, đưa bảng thống kê mô tả hay kết quả tổng hợp không lộ thông tin từng cá nhân.

Với dữ liệu có thông tin cá nhân, quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và cam kết với đơn vị cấp dữ liệu đều áp dụng. Nếu bạn dùng công cụ trực tuyến để xử lý, kiểm điều khoản xem có được tải dữ liệu đó lên dịch vụ bên ngoài không, và che hoặc loại các trường định danh trước khi làm.

Câu hỏi thường gặp

Dữ liệu tự thu thập bằng bảng hỏi có cần trích không?

Dữ liệu bạn tự thu thập cho chính khoá luận được mô tả trong phần phương pháp, không cần trích như một nguồn ngoài. Nếu sau này bạn công bố bộ dữ liệu đó ở kho lưu trữ, các bài sau của bạn hay của người khác sẽ trích bộ dữ liệu đã công bố.

Dùng bảng hỏi của tác giả khác để thu thập dữ liệu thì trích gì?

Trích bài báo hoặc tài liệu công bố bảng hỏi hay thang đo đó, vì đó là công cụ bạn mượn. Nếu bạn dịch hoặc chỉnh sửa thang đo, nói rõ trong phần phương pháp và kiểm điều kiện sử dụng của tác giả gốc.

Bộ dữ liệu có hàng chục tác giả thì ghi thế nào?

Áp quy tắc tác giả như với bài báo: APA 7 ghi tới 20 tác giả; từ 21 trở lên ghi 19 người đầu, dấu ba chấm, rồi tác giả cuối. Nếu kho ghi tác giả là một nhóm hay tổ chức thay vì danh sách cá nhân, ghi tên nhóm hay tổ chức đó.

Có cần trích phần mềm dùng để phân tích dữ liệu không?

Phần mềm phổ biến không cần trích, chỉ cần nêu tên và phiên bản trong phần phương pháp nếu liên quan. Phần mềm chuyên dụng hoặc gói lệnh bạn dựa vào để ra kết quả thì nên trích. Viện Dẫn có bài riêng về trích dẫn phần mềm, ứng dụng và kho mã.

Kho dữ liệu gợi ý mẫu trích dẫn khác APA thì theo mẫu nào?

Bài của bạn theo APA thì viết lại theo APA, dùng thông tin trong mẫu gợi ý. Điều kiện của kho thường là phải trích dẫn, không bắt phải dùng đúng kiểu của họ. Nếu điều khoản yêu cầu thêm một câu cảm ơn hay ghi nhận nguồn tài trợ, đặt câu đó ở phần lời cảm ơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138