VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho bài báo và hội thảo

Trích dẫn tạp chí khoa học Việt Nam theo APA 7: tập, số, chuyên san, tên trùng

Cách đưa bài trên tạp chí trong nước vào danh mục APA 7: đọc dòng tập, số, số có chữ cái, số chuyên đề, chuyên san, tên tạp chí trùng giữa các trường.

Shelves of thin bound university journal issues in a faculty library in Can Tho, a student reaching for one volume, seen from the side, afternoon light, spines blank

Bài trên tạp chí khoa học Việt Nam đi theo đúng khuôn bài báo của APA 7: tác giả, năm, tên bài, tên tạp chí in nghiêng, tập in nghiêng, số kỳ trong ngoặc, khoảng trang, rồi DOI hoặc đường dẫn nếu có. Khó khăn nằm ở chỗ cách đánh số của tạp chí trong nước rất đa dạng: có nơi ghi cả tập lẫn số, có nơi chỉ đánh số kỳ liên tục, có số kèm chữ cái, số chuyên đề, chuyên san, và có hàng chục tạp chí cùng mang cái tên ngắn “Tạp chí Khoa học”.

Cẩm nang APA không có mục riêng cho tạp chí Việt Nam, nên bài này áp nguyên tắc chung của APA vào từng dạng đánh số hay gặp: ghi những yếu tố tạp chí có, bỏ yếu tố không có, giữ đúng ký hiệu tạp chí in, và viết tên tạp chí đủ để không nhầm với tạp chí khác. Chỗ nào APA không quy định rõ, bài nói thẳng là không rõ và dặn bạn theo quy định của khoa. Tác giả, tên bài, tên tạp chí đều là ví dụ giả định.

Đọc dòng thông tin của một tạp chí trong nước

Mở trang đầu một bài trên tạp chí của trường hoặc viện, bạn thường thấy một dòng như: “Tạp chí Khoa học Trường Đại học X, Tập 21, Số 3 (2024), tr. 56–68”, kèm mã ISSN, ngày nhận bài, ngày duyệt đăng, ngày đăng. Từ dòng này, APA 7 chỉ cần năm, tên tạp chí, số tập, số kỳ và khoảng trang. Mã ISSN không đưa vào danh mục; ngày nhận, ngày duyệt, ngày đăng cũng không. Chữ “Tập”, “Số”, “tr.” được bỏ, chỉ giữ con số.

Ví dụ giả định chuyển dòng trên thành mục APA: Đỗ, M. H., & Vũ, T. L. (2024). Động lực học tập của sinh viên ngành sư phạm sau thời gian học trực tuyến. Tạp chí Khoa học Trường Đại học X, 21(3), 56–68.

Một số tạp chí ghi thông tin ở bìa trong hoặc mục lục chứ không ở trang đầu bài. Nếu bạn đọc bản tách riêng từng bài tải từ cổng điện tử, hãy mở trang mục lục hoặc trang của số đó trên cổng để lấy đủ tập và số. Đừng đoán số tập từ năm, vì có tạp chí bắt đầu tập mới vào giữa năm hoặc đổi cách đánh số khi đổi tên. Khi thông tin trên PDF và trên cổng điện tử lệch nhau, ưu tiên thông tin in trên bản chính thức của bài, và ghi chú sự lệch đó trong bảng ghi chép của bạn.

Các kiểu đánh số hay gặp và cách ghi

APA 7 chỉ đặt ra nguyên tắc: số tập in nghiêng, số kỳ trong ngoặc không in nghiêng, yếu tố nào tạp chí không có thì bỏ. Áp nguyên tắc đó vào các kiểu đánh số của tạp chí trong nước, ta có bảng dưới (số liệu giả định).

Tạp chí inCách ghi theo APA 7Lưu ý
Tập 21, Số 321(3), 56–68Kiểu chuẩn, giống tạp chí nước ngoài
Chỉ có số kỳ, đánh liên tục (Số 512)Bỏ phần tập; nhiều người ghi (512) ngay sau tên tạp chíAPA không có ví dụ riêng; đối chiếu quy định khoa và giữ nhất quán
Tập 60, Số 4B60(4B), 12–20Giữ nguyên chữ cái kèm số như tạp chí in
Số 1+2 (số gộp)15(1–2), 33–41Số gộp nối bằng gạch ngang vừa
Số chuyên đề, có tên chuyên đề18(Chuyên đề 2), 90–101 hoặc theo cách tạp chí ghiGhi đúng ký hiệu số; tên chuyên đề không cần đưa vào nếu số đã định vị được bài
Số tiếng Anh in riêng (English Issue)9(2), 5–17 kèm tên tạp chí đúng như bản tiếng Anh inDùng tên và số của đúng bản bạn đọc

Với dòng thứ hai, cẩm nang APA nói chung là bỏ yếu tố không có nhưng không đưa ví dụ cho tạp chí chỉ đánh số kỳ, nên các trường trong nước xử lý khác nhau: có nơi ghi số kỳ trong ngoặc ngay sau tên tạp chí, có nơi ghi “Số 512” bằng chữ. Không có cách nào sai tuyệt đối ở đây; cách sai là mỗi mục một kiểu. Chọn một cách, ghi nó vào bảng quy ước riêng của bạn, áp dụng cho mọi tạp chí cùng loại.

Tên tạp chí trùng nhau: viết đủ để không nhầm

Rất nhiều trường đại học đặt tên tạp chí của mình bắt đầu bằng “Tạp chí Khoa học”. Nếu bạn chỉ viết “Tạp chí Khoa học, 21(3)”, người đọc không có cách nào biết đó là tạp chí của trường nào. APA yêu cầu ghi tên tạp chí đầy đủ như tạp chí tự đặt, và với tạp chí trong nước điều đó thường có nghĩa là ghi cả tên trường hoặc viện: “Tạp chí Khoa học Trường Đại học X”.

Kiểm tên chính thức ở trang bìa, trang thông tin xuất bản hoặc phần giới thiệu tạp chí trên cổng điện tử. Đừng lấy tên rút gọn mà sinh viên trong trường quen gọi, cũng đừng tự viết tắt tên trường. Nếu tạp chí đã đổi tên qua các thời kỳ, ghi tên tại thời điểm bài được đăng, không thay bằng tên hiện nay, vì người đọc tra số cũ sẽ tìm theo tên cũ.

Trường hợp tạp chí có tên tiếng Việt và tên tiếng Anh song song trên bìa, bài tiếng Việt thì dùng tên tiếng Việt; bài trong số tiếng Anh thì dùng tên tiếng Anh. Không dịch tên tạp chí sang ngôn ngữ của bài bạn viết. Quy tắc giữ nguyên tên tạp chí này của APA áp dụng cho mọi ngôn ngữ, kể cả khi bạn viết bài bằng tiếng Anh và trích một tạp chí tiếng Việt.

Chuyên san, phân ban và tạp chí có nhiều ấn bản

Chuyên san có tên riêng: ghi như một phần của tên tạp chí. Một số tạp chí của đại học lớn chia thành nhiều chuyên san theo khối ngành, mỗi chuyên san có tên và đánh số riêng. Khi đó tên chuyên san là một phần của tên ấn phẩm bạn trích; cách phổ biến là ghi tên tạp chí rồi đến tên chuyên san đúng như trang bìa, cả cụm in nghiêng, ví dụ giả định Tạp chí Khoa học Đại học Y: Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn.

Phân ban chỉ là mục trong một số: không đưa vào. Nếu số tạp chí chỉ chia các mục như “Nghiên cứu”, “Trao đổi”, “Thông tin khoa học” mà không đánh số riêng, tên mục không cần xuất hiện trong danh mục. Tập, số, trang đã định vị được bài.

Tạp chí có bản in và bản điện tử đánh số khác nhau: theo bản bạn đọc. Hiếm gặp nhưng có: bản điện tử đăng trước với mã số bài, bản in sau với số trang. Ghi theo phiên bản bạn thực sự dùng, và nếu bài có DOI thì DOI giúp người đọc tới đúng bài dù số trang hai bản khác nhau.

Chỗ cẩm nang không nói tới: chọn cách rõ nhất và nhất quán. APA không có quy định riêng cho mọi kiểu ấn phẩm của từng nước. Khi gặp dạng lạ, mục tiêu vẫn là người đọc tìm được bài; hỏi người hướng dẫn hoặc xem quy định trình bày của khoa, rồi giữ một cách cho cả danh mục.

Bài tiếng Việt khi bạn viết bằng tiếng Anh, và ngược lại

Nếu bạn viết bài bằng tiếng Việt và trích bài tiếng Việt, mục giữ nguyên tiếng Việt có dấu. Không bỏ dấu tên tác giả hay tên bài để “cho giống chuẩn quốc tế”: bỏ dấu làm người đọc khó tra lại, và hai tên khác nhau có thể trùng nhau khi mất dấu.

Nếu bạn viết bằng tiếng Anh, chẳng hạn bài cho hội thảo quốc tế hoặc luận văn chương trình liên kết, và trích bài tiếng Việt, APA 7 hướng dẫn giữ tên bài bằng ngôn ngữ gốc rồi thêm bản dịch tiếng Anh của tên bài trong ngoặc vuông ngay sau, không in nghiêng phần dịch. Tên tạp chí giữ nguyên tiếng Việt, không dịch. Ví dụ giả định: Đỗ, M. H. (2024). Động lực học tập của sinh viên sư phạm [Learning motivation of pre-service teachers]. Tạp chí Khoa học Trường Đại học X, 21(3), 56–68.

Tên bài tiếng Việt có kèm bản tiếng Anh do chính tạp chí in song song thì sao? Khi viết bằng tiếng Anh, nhiều người dùng luôn bản dịch tạp chí đã in cho phần ngoặc vuông, vì đó là bản dịch chính thức. Cách này hợp lý; chỉ cần nhớ phần ngoài ngoặc vẫn là tên tiếng Việt, vì bài được viết bằng tiếng Việt. Một số tạp chí và trường có quy định riêng cho tài liệu tiếng Việt trong bài tiếng Anh, nên đối chiếu trước khi định dạng cả danh mục.

Lỗi hay gặp với tạp chí trong nước

Những lỗi dưới đây đặc biệt phổ biến vì sinh viên chép nguyên dòng thông tin trên trang đầu bài báo vào danh mục mà không chuyển sang khuôn APA:

  • Giữ nguyên “Tập 21, Số 3, tr. 56–68” thay vì chuyển thành 21(3), 56–68.
  • Chép cả mã ISSN, ngày nhận bài, ngày duyệt đăng vào mục.
  • Viết tên tạp chí ngắn “Tạp chí Khoa học” không kèm tên trường.
  • Thêm tên cơ quan chủ quản hoặc nhà xuất bản sau tên tạp chí.
  • Mỗi bài một cách ghi số chuyên đề, số gộp, số có chữ cái.
  • Bỏ dấu tiếng Việt trong tên bài, tên tác giả.
  • Dịch tên tạp chí sang tiếng Anh khi viết bài tiếng Anh.
  • Ghi tên tạp chí hiện nay cho một bài đăng từ thời tạp chí còn tên cũ.

Phần trích trong bài cho các bài này không có gì đặc biệt: họ tác giả và năm, ví dụ (Đỗ & Vũ, 2024). Điều đáng làm là thống nhất cách viết họ tác giả Việt giữa phần trích trong bài và danh mục; chuyện này phức tạp hơn bạn tưởng khi danh mục có nhiều người họ Nguyễn, và được bàn ở danh mục riêng về tên tác giả. Danh mục tài liệu tham khảo nên tách hay gộp nguồn tiếng Việt với nguồn nước ngoài cũng tuỳ quy định từng trường; nhiều trường trong nước yêu cầu tách, trong khi APA gốc xếp chung theo vần.

Câu hỏi thường gặp

Tạp chí trong nước chỉ có số kỳ, không có tập thì ghi thế nào cho đúng APA?

APA chỉ nói bỏ yếu tố không có, không có ví dụ riêng cho trường hợp này. Cách phổ biến là ghi số kỳ trong ngoặc đơn ngay sau tên tạp chí rồi đến khoảng trang. Quan trọng hơn là theo quy định của khoa nếu có và giữ cùng một cách cho mọi mục.

Có cần ghi mã ISSN của tạp chí vào danh mục không?

Không. APA 7 không dùng ISSN trong mục bài báo. Mã ISSN hữu ích khi bạn kiểm tra tạp chí có thật hay không, hoặc khi hồ sơ xét học vị đòi kê danh mục bài báo theo mẫu riêng, nhưng không đưa vào danh mục tài liệu tham khảo theo APA.

Bài đăng ở số chuyên đề có cần ghi tên chuyên đề không?

Thường không cần nếu ký hiệu số đã đủ để tìm ra bài. Nếu số chuyên đề không có số tập, số kỳ rõ ràng mà chỉ có tên, bạn có thể ghi tên chuyên đề theo cách tạp chí in. Hãy đối chiếu quy định khoa và giữ nhất quán.

Tạp chí đổi tên thì ghi tên cũ hay tên mới?

Ghi tên tại thời điểm bài được đăng, đúng như trên trang đầu bài. Người đọc muốn tra lại số cũ sẽ tìm theo tên cũ; thay bằng tên mới khiến họ không khớp được thông tin. Có thể ghi chú sự đổi tên trong bảng ghi chép riêng.

Có được bỏ dấu tiếng Việt trong danh mục cho đồng bộ với nguồn tiếng Anh không?

Không nên. APA giữ nguyên chữ viết gốc của tên tác giả và tên bài khi ngôn ngữ dùng chữ Latinh. Bỏ dấu làm sai tên người, khó tra lại, và có thể khiến hai tác giả khác nhau trông như một người.

Bài tiếng Việt có bản tóm tắt tiếng Anh, chỉ đọc tóm tắt thì có trích được không?

Nên đọc toàn văn trước khi trích, vì tóm tắt thường lược bớt điều kiện và giới hạn của kết quả. Nếu thật sự chỉ dùng được phần tóm tắt, hãy nói rõ trong bài là dựa trên tóm tắt và đối chiếu cẩm nang APA cùng quy định của khoa về cách ghi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138