VienDan.comViện Dẫn
Trích dẫn nguồn đặc thù Việt Nam

Trích dẫn văn bản pháp luật theo APA: luật, nghị định, thông tư và quyết định

Cách ghi luật, nghị định, thông tư, quyết định Việt Nam vào danh mục APA và trích trong bài: đọc số hiệu, chọn tác giả, ghi điều khoản, văn bản hợp nhất.

Law student at a long wooden library table in Hanoi, thick bound volumes stacked beside a laptop with a dark blank screen, hand holding a pencil, seen from behind, late afternoon window light

Cẩm nang APA 7 không có mẫu riêng cho luật, nghị định hay thông tư của Việt Nam, nên cách ghi đang dùng là áp khung chung của APA: tác giả, năm, tên văn bản in nghiêng, số hiệu trong ngoặc đơn. Phần tác giả có hai lựa chọn phổ biến: ghi cơ quan ban hành (Quốc hội, Chính phủ, Bộ…) hoặc đưa thẳng tên văn bản lên đầu. Cả hai đều chấp nhận được, miễn là bạn chọn một cách và giữ nguyên trong cả bài.

Bài này đi qua từng bước: đọc số hiệu cho đúng, ghi mục trong danh mục tài liệu tham khảo, trích trong câu văn kèm điều và khoản, xử lý văn bản sửa đổi, văn bản hợp nhất và văn bản đã hết hiệu lực. Mọi tên văn bản và số hiệu dưới đây là ví dụ giả định; khi viết thật, bạn đối chiếu với bản gốc và với quy định trình bày của trường hoặc khoa mình.

APA 7 nói gì về văn bản pháp luật, và vì sao sinh viên Việt phải tự điều chỉnh

Cẩm nang APA 7 dành riêng một chương cho tài liệu pháp lý, nhưng các mẫu trong chương đó đi theo quy ước trích dẫn pháp lý của Mỹ: án lệ, đạo luật liên bang, bộ luật được ghi theo kiểu riêng của giới luật Mỹ. Với văn bản của nước khác, cẩm nang không đưa mẫu cho từng quốc gia mà để người viết dựa vào quy ước của nước đó, hoặc vận dụng khung chung của APA. Vì vậy, khi bạn thấy hai luận văn ở hai trường ghi cùng một nghị định theo hai cách khác nhau, rất có thể cả hai đều không sai.

Khung chung của APA cho mọi tài liệu có bốn phần: ai làm ra, khi nào, tên là gì, lấy ở đâu. Với văn bản pháp luật Việt Nam, "ai" là cơ quan ban hành; "khi nào" là năm thông qua hoặc năm ký ban hành; "tên" là tên đầy đủ của văn bản; "ở đâu" thường được thay bằng số hiệu, vì số hiệu đã đủ để người đọc tìm đúng văn bản trong cơ sở dữ liệu chính thức.

Điều cần nhớ là APA coi trích dẫn như địa chỉ để người đọc tìm lại nguồn. Một mục ghi đúng định dạng nhưng thiếu số hiệu, hoặc nhầm năm hiệu lực với năm ban hành, khiến người chấm phải tự đi tra và thường bị nhận xét là thiếu chính xác. Phần lớn lỗi khi trích văn bản pháp luật không nằm ở dấu chấm dấu phẩy mà nằm ở việc đọc sai chính văn bản.

Đọc số hiệu văn bản trước khi ghi vào danh mục

Số hiệu văn bản Việt Nam mang sẵn ba thông tin: số thứ tự, năm ban hành và cơ quan ban hành. Văn bản quy phạm pháp luật có năm nằm trong số hiệu; văn bản hành chính cá biệt như quyết định bổ nhiệm, công văn thường không có năm. Bảng dưới dùng ký hiệu giả định để chỉ ra cấu trúc.

Loại văn bảnCấu trúc số hiệu (giả định)Cơ quan ghi ở vị trí tác giả
Luật, bộ luậtLuật số XX/20YY/QH15 (QH kèm số khoá Quốc hội)Quốc hội
Nghị địnhNghị định số XX/20YY/NĐ-CPChính phủ
Thông tưThông tư số XX/20YY/TT-BXX (BXX là chữ viết tắt của bộ)Bộ ban hành, ví dụ Bộ Giáo dục và Đào tạo
Quyết định quy phạm của Thủ tướngQuyết định số XX/20YY/QĐ-TTgThủ tướng Chính phủ
Quyết định cá biệtQuyết định số XX/QĐ-TTg, không có năm trong số hiệuThủ tướng Chính phủ hoặc cơ quan ký
Nghị quyết của hội đồng nhân dân tỉnhNghị quyết số XX/20YY/NQ-HĐNDHội đồng nhân dân tỉnh X

Hai chỗ hay nhầm: phần "QH15" là khoá Quốc hội chứ không phải năm, và quyết định cá biệt không có năm trong số hiệu nên bạn phải lấy năm từ dòng ngày tháng ở đầu văn bản. Nếu đề tài dùng nhiều thông tư của nhiều bộ, hãy ghi tên bộ đầy đủ ở vị trí tác giả thay vì chữ viết tắt trong số hiệu.

Hai cách ghi mục tài liệu tham khảo, có mẫu

Cách một: cơ quan ban hành làm tác giả. Mẫu giả định: Quốc hội. (20YY). Luật Mẫu A (Luật số XX/20YY/QH15). Hoặc: Chính phủ. (20YY). Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Mẫu A (Nghị định số XX/20YY/NĐ-CP). Cách này giống mẫu "báo cáo của cơ quan" trong APA nên dễ giải thích với người chấm. Điểm yếu: khi bạn dùng ba luật cùng do Quốc hội thông qua trong một năm, trích trong bài thành (Quốc hội, 20YYa), (Quốc hội, 20YYb), người đọc không biết đang nói luật nào.

Cách hai: tên văn bản lên đầu. Mẫu giả định: Luật Mẫu A (Luật số XX/20YY/QH15). (20YY). Quốc hội. Đây là vận dụng quy tắc của APA cho tài liệu không có tác giả cá nhân: tên tài liệu chuyển lên vị trí tác giả. Trích trong bài khi đó là (Luật Mẫu A, 20YY), đọc vào là biết ngay văn bản nào. Nhiều luận văn ngành luật và hành chính chọn cách này vì bài có hàng chục văn bản.

Tên văn bản ghi đầy đủ, viết hoa như bản gốc. Tên luật viết hoa chữ cái đầu của tên riêng văn bản theo cách bản gốc trình bày, ví dụ "Luật Mẫu A". Với nghị định và thông tư có tên dài kiểu "quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành…", hãy chép nguyên, không tự rút gọn, vì nhiều văn bản khác nhau chỉ khác nhau ở cụm cuối.

Có ghi đường dẫn không. APA cho phép ghi đường dẫn nếu bạn lấy văn bản trên mạng. Với văn bản pháp luật, số hiệu đã đủ để tra, nên nhiều trường không yêu cầu đường dẫn. Nếu trường yêu cầu, hãy dùng trang của cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật chính thức hoặc Công báo, không dùng trang tổng hợp tư nhân.

Trích trong bài: ghi năm, điều, khoản thế nào cho người đọc lần ra

Trích trong bài theo APA cần khớp với phần đầu của mục trong danh mục. Nếu chọn cách một, bạn viết "Theo quy định của Quốc hội (20YY), …" hoặc đặt cuối câu "(Quốc hội, 20YY)". Nếu chọn cách hai, bạn viết "Luật Mẫu A (20YY) quy định…" hoặc "(Luật Mẫu A, 20YY)". Đừng trộn: mục trong danh mục bắt đầu bằng tên luật mà trong bài lại ghi tên cơ quan là lỗi không khớp hay bị trừ điểm nhất.

Khi dẫn một quy định cụ thể, bạn thêm vị trí giống như thêm số trang: (Luật Mẫu A, 20YY, Điều 12, khoản 3). Với văn bản pháp luật, điều và khoản có ích hơn số trang vì cùng một văn bản có thể in ở nhiều nơi, mỗi nơi phân trang khác nhau. Trong câu văn, cách tự nhiên nhất là nêu thẳng: "Khoản 3 Điều 12 Luật Mẫu A (20YY) quy định rằng…". Nếu trích nguyên văn, đặt câu luật trong ngoặc kép và chép đúng từng chữ, kể cả cách viết hoa.

Năm trong ngoặc là năm thông qua hoặc ký ban hành, lấy từ dòng ngày tháng trên văn bản. Năm có hiệu lực thường muộn hơn, có khi sang năm sau; nếu mốc hiệu lực quan trọng với lập luận, bạn nói rõ trong câu văn ("có hiệu lực từ ngày 01/7/20YY") chứ không đổi năm trong ngoặc. Đổi năm theo hiệu lực khiến hai người cùng trích một luật ra hai năm khác nhau.

Văn bản sửa đổi, văn bản hợp nhất và văn bản đã hết hiệu lực

Văn bản sửa đổi là một mục riêng. Một luật được sửa bằng "Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Mẫu A" là hai văn bản, hai số hiệu, hai năm. Khi bạn dẫn quy định đã được sửa, hãy ghi cả văn bản gốc lẫn văn bản sửa đổi vào danh mục, và trong bài nói rõ quy định đang trích là bản sau khi sửa.

Văn bản hợp nhất không thay thế văn bản gốc. Văn bản hợp nhất (số hiệu có cụm VBHN, ví dụ giả định XX/VBHN-VPQH) gom văn bản gốc và các lần sửa thành một bản dễ đọc. Nó giúp tra cứu nhưng giá trị pháp lý vẫn nằm ở văn bản gốc và văn bản sửa đổi. Nhiều giảng viên ngành luật muốn thấy văn bản gốc trong danh mục; nếu bạn đọc bản hợp nhất, có thể ghi bản hợp nhất và nêu rõ nó hợp nhất những văn bản nào.

Văn bản hết hiệu lực vẫn trích được. Khi bàn lịch sử quy định hay so sánh quy định cũ và mới, bạn trích văn bản cũ như bình thường. Chỉ cần câu văn nói rõ văn bản đó đã được thay thế, để người đọc không hiểu nhầm là quy định đang áp dụng. Đây cũng là lý do nên kiểm tình trạng hiệu lực trước khi viết, việc mà trang tra cứu văn bản chính thức hiển thị sẵn.

Dự thảo và tờ trình. Dự thảo luật chưa phải văn bản pháp luật. Nếu cần dẫn, ghi rõ chữ "Dự thảo" trong tên và cơ quan soạn thảo ở vị trí tác giả, kèm năm của bản dự thảo bạn đọc; trong câu văn tránh viết như thể đó là quy định đã có.

Lỗi hay gặp khi trích văn bản pháp luật, và cách sửa nhanh

Trước khi nộp, đi một lượt qua danh sách sau. Mỗi lỗi đều đã xuất hiện nhiều lần trong bài làm của sinh viên các ngành luật, kinh tế, quản lý nhà nước:

  • Ghi "Luật Mẫu A 20YY" mà không có số hiệu: người đọc phải tự tra, và nếu cùng năm có luật sửa đổi cùng tên thì không biết bạn dẫn bản nào. Sửa: thêm số hiệu trong ngoặc đơn sau tên.
  • Lấy năm hiệu lực làm năm trích: dẫn tới năm trong danh mục khác năm trong số hiệu. Sửa: dùng năm ban hành, khớp với số hiệu.
  • Viết tắt tên cơ quan ở danh mục ("BGDĐT"): APA yêu cầu tên đầy đủ ở danh mục; chữ viết tắt chỉ dùng trong bài sau khi đã giới thiệu.
  • Dẫn qua sách giáo trình nhưng ghi như đã đọc văn bản gốc: nếu chỉ đọc đoạn tóm tắt trong giáo trình, hoặc bạn mở văn bản gốc ra đọc, hoặc trích giáo trình. Văn bản gốc thường dễ tìm, nên cách đầu tốt hơn.
  • Trộn hai cách ghi trong cùng một danh mục: nửa đầu theo cơ quan, nửa sau theo tên văn bản. Sửa: chọn một cách, chuyển hết.
  • Dẫn văn bản đã bị thay thế như quy định hiện hành. Sửa: kiểm tình trạng hiệu lực, ghi chú trong câu văn.

Nếu trường bạn có tài liệu hướng dẫn trình bày luận văn riêng, quy định ở đó luôn đứng trên mọi gợi ý trong bài này. Nhiều trường còn yêu cầu tách nhóm "văn bản pháp luật" thành một mục riêng ở đầu danh mục tài liệu tham khảo, xếp theo hiệu lực pháp lý từ cao xuống thấp thay vì theo vần.

Câu hỏi thường gặp

Văn bản pháp luật có phải đưa vào danh mục tài liệu tham khảo không, hay chỉ cần nêu trong bài?

Theo tinh thần APA, mọi nguồn người đọc tìm lại được đều vào danh mục, và văn bản pháp luật công bố công khai thì tìm lại được. Một số khoa luật cho phép chỉ nêu trong bài với văn bản rất phổ biến như Hiến pháp, nhưng nếu quy định trường không nói gì, bạn cứ đưa vào danh mục cho an toàn.

Có cần ghi ngày ban hành đầy đủ không, hay chỉ năm?

APA cho văn bản loại này chỉ cần năm ở phần ngày tháng. Một số trường Việt Nam yêu cầu ghi thêm ngày ký sau số hiệu, ví dụ "ngày 15 tháng 6 năm 20YY". Thêm như vậy không sai, chỉ cần áp cho mọi văn bản trong danh mục chứ không phải chỗ có chỗ không.

Tên văn bản có phải in nghiêng không?

Trong APA, tên tài liệu đứng độc lập như sách, báo cáo thì in nghiêng, nên tên luật, nghị định trong danh mục thường in nghiêng. Phần số hiệu trong ngoặc đơn đứng sau thì không in nghiêng. Trong câu văn ở thân bài, nhiều người viết tên luật bình thường; quan trọng là nhất quán trong cả bài.

Trích công văn hướng dẫn của bộ thì ghi thế nào?

Công văn là văn bản hành chính, không phải văn bản quy phạm, nhưng vẫn trích được theo khung tương tự: cơ quan ban hành, năm, trích yếu nội dung in nghiêng, số hiệu công văn trong ngoặc đơn. Vì công văn chỉ hướng dẫn, hãy cân nhắc trích kèm văn bản quy phạm mà nó hướng dẫn để lập luận vững hơn.

Văn bản pháp luật nước ngoài, ví dụ luật của một nước châu Âu, thì sao?

Với văn bản nước ngoài, bạn theo quy ước trích dẫn pháp lý của chính nước đó nếu biết, hoặc áp cùng khung tác giả, năm, tên, số hiệu như với văn bản Việt Nam. Tên văn bản giữ nguyên ngôn ngữ gốc, có thể kèm bản dịch tiếng Việt trong ngoặc vuông để người chấm hiểu ngay.

Người hướng dẫn bảo ghi theo kiểu khác bài này thì làm theo ai?

Theo người hướng dẫn và quy định của trường. Cách ghi văn bản pháp luật Việt Nam theo APA là vận dụng, không có một bản chuẩn duy nhất, nên yêu cầu của nơi chấm bài là thứ quyết định. Điều không thay đổi là phải đủ thông tin để tra lại và nhất quán từ đầu đến cuối.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138