VienDan.comViện Dẫn
Trích dẫn nguồn đặc thù Việt Nam

Trích dẫn luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ theo APA: bản ở thư viện và trên kho số

Mẫu APA 7 cho luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, khoá luận Việt Nam: bản giấy ở thư viện trường, bản trên kho số, tóm tắt luận án và lỗi hay gặp.

Graduate student kneeling between tall metal shelves of hardbound theses in a Vietnamese university library basement, pulling one volume out, warm overhead lamps, side view, face turned away

Theo APA 7, luận văn và luận án được ghi gần giống sách, chỉ thêm một phần mô tả trong ngoặc vuông ngay sau tên: luận văn thạc sĩ hay luận án tiến sĩ, đã công bố hay chưa, của trường nào. Ranh giới "đã công bố" và "chưa công bố" trong APA không phụ thuộc vào việc luận văn đã bảo vệ hay chưa, mà phụ thuộc vào nơi bạn đọc nó: bản giấy lấy trực tiếp ở thư viện trường được coi là chưa công bố, bản nằm trên kho số hay cơ sở dữ liệu được coi là đã công bố.

Phần dưới cho mẫu từng trường hợp hay gặp ở Việt Nam, cách ghi tên cơ sở đào tạo, khi nào nên trích tóm tắt luận án hay bài báo rút ra từ luận án, và các lỗi hay bị trừ điểm. Tên tác giả, tên đề tài, tên trường trong mẫu đều là ví dụ giả định.

Khung APA 7 cho luận văn, luận án: hai biến thể cần phân biệt

Biến thể thứ nhất dành cho bản chưa công bố, tức là bản giấy bạn mượn ở thư viện trường hoặc bản tác giả gửi trực tiếp. Khung: Tác giả. (Năm). Tên luận văn [Luận văn thạc sĩ chưa xuất bản]. Tên cơ sở đào tạo. Ở đây tên trường đứng ở vị trí nhà xuất bản, vì chỉ có trường giữ bản đó.

Biến thể thứ hai dành cho bản đã công bố trên kho số của trường, kho luận án quốc gia hay cơ sở dữ liệu luận văn. Khung: Tác giả. (Năm). Tên luận án [Luận án tiến sĩ, Tên cơ sở đào tạo]. Tên kho hoặc cơ sở dữ liệu. Đường dẫn. Tên trường chuyển vào trong ngoặc vuông, còn vị trí nhà xuất bản dành cho tên kho. Nếu kho cấp số định danh hoặc số lưu trữ, bạn có thể ghi kèm sau tên luận án trong ngoặc đơn.

Năm là năm hoàn thành hoặc năm bảo vệ ghi trên trang bìa, không phải năm bạn đọc. Tên luận văn in nghiêng, viết hoa theo kiểu câu: chỉ viết hoa chữ đầu và tên riêng. Phần mô tả trong ngoặc vuông không in nghiêng. Bản gốc tiếng Anh của APA dùng các cụm như "Unpublished master's thesis" và "Doctoral dissertation"; bài tiếng Việt thì dịch tương ứng và giữ nguyên trong cả danh mục.

Mẫu cho các trường hợp hay gặp ở Việt Nam

Bảng dưới gom các tình huống sinh viên và học viên Việt hay gặp nhất. Mọi tên là giả định; đường dẫn để dạng giữ chỗ.

Tình huốngMẫu danh mục (giả định)Trích trong bài
Luận văn thạc sĩ, bản giấy ở thư việnTrần Thị B. (20YY). Tác động của mạng xã hội tới thói quen đọc của học sinh trung học [Luận văn thạc sĩ chưa xuất bản]. Trường Đại học X.(Trần Thị B, 20YY)
Luận án tiến sĩ trên kho số của trườngLê Văn C. (20YY). Quản lý nguồn nước ở vùng ven biển [Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Y]. Kho tài liệu số Trường Đại học Y. [đường dẫn](Lê Văn C, 20YY)
Khoá luận tốt nghiệp đại họcPhạm Minh D. (20YY). Hành vi mua sắm trực tuyến của sinh viên năm nhất [Khoá luận tốt nghiệp chưa xuất bản]. Trường Đại học Z.(Phạm Minh D, 20YY)
Luận án ở nước ngoài, bản trên cơ sở dữ liệuNguyen, V. A. (20YY). Tên luận án tiếng Anh [Doctoral dissertation, Tên trường]. Tên cơ sở dữ liệu. [đường dẫn](Nguyen, 20YY)
Tóm tắt luận án tiến sĩHoàng Thu E. (20YY). Tên luận án [Tóm tắt luận án tiến sĩ]. Học viện W.(Hoàng Thu E, 20YY)

Cách ghi tên tác giả Việt trong bảng (giữ nguyên họ tên, không đảo) là một trong các cách đang dùng ở các trường trong nước; cách viết tên tác giả có danh mục riêng trên trang. Với luận án viết bằng tiếng Anh ở nước ngoài, tác giả Việt thường đã tự đảo tên theo kiểu phương Tây, bạn ghi theo đúng cách trên trang bìa.

Ghi tên cơ sở đào tạo: trường thành viên, viện, trường đã đổi tên

Ghi đơn vị cấp bằng, không ghi khoa. APA yêu cầu tên cơ sở cấp bằng. Với đại học có trường thành viên, ghi đến cấp trường thành viên vì đó là đơn vị in trên bìa, ví dụ giả định "Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia X". Không ghi tên khoa hay bộ môn.

Học viện, viện nghiên cứu được đào tạo tiến sĩ. Nhiều luận án ở Việt Nam được bảo vệ tại học viện hoặc viện nghiên cứu. Ghi đúng tên đơn vị đứng ra tổ chức đào tạo như trên trang bìa, kể cả khi người hướng dẫn công tác ở nơi khác.

Trường đã đổi tên hoặc sáp nhập. Ghi tên trường tại thời điểm luận văn hoàn thành, đúng như bìa. Bạn không cập nhật sang tên mới, vì người đọc tra trong kho sẽ gặp tên cũ. Nếu thấy cần, có thể giải thích một câu trong bài.

Có ghi thành phố không. APA 7 bỏ địa điểm nhà xuất bản, nên không cần ghi thành phố sau tên trường. Một số quy định trình bày trong nước vẫn yêu cầu ghi nơi; khi đó bạn theo trường.

Trích trong bài và khi dùng lại số liệu từ luận văn của người khác

Trích trong bài giống mọi nguồn có tác giả: tên và năm, thêm số trang khi trích nguyên văn hoặc dẫn một con số cụ thể. Luận văn bản giấy có số trang ổn định nên bạn nên ghi trang, giúp người chấm lật đúng chỗ, ví dụ (Trần Thị B, 20YY, tr. 47).

Tình huống hay gặp hơn là bạn muốn dùng lại bảng số liệu khảo sát trong một luận văn khác. Có hai trường hợp. Nếu bạn chép nguyên bảng, dưới bảng ghi nguồn theo kiểu chú thích bảng của APA: "Nguồn: Trần Thị B (20YY, tr. 52)". Nếu bạn lấy số liệu rồi tính thêm, ghi "Tác giả tính toán từ số liệu của Trần Thị B (20YY)". Đừng trình bày số liệu khảo sát của người khác như thể bạn tự thu thập.

Nếu luận văn kia lại trích một nghiên cứu khác mà bạn không tìm được bản gốc, đó là trích thứ cấp: bạn nêu tên nghiên cứu gốc trong câu văn, nhưng danh mục chỉ ghi luận văn bạn thật sự đọc. Cách ghi trích thứ cấp chi tiết có bài riêng ở danh mục trích trong bài; ở đây chỉ cần nhớ không được đưa nguồn gốc vào danh mục khi chưa hề đọc nó.

Tóm tắt luận án và bài báo rút từ luận án: trích bản nào

Ưu tiên bản bạn thật sự đọc. Nguyên tắc chung của APA: trích đúng tài liệu mình đã đọc. Đọc tóm tắt luận án thì ghi tóm tắt luận án; đọc toàn văn thì ghi toàn văn. Tóm tắt luận án là ấn phẩm riêng, ngắn hơn nhiều, nên số trang và có khi cả câu chữ khác bản đầy đủ.

Có bài báo đã bình duyệt thì cân nhắc trích bài báo. Nghiên cứu sinh thường phải công bố một số bài báo từ luận án. Bài báo đã qua bình duyệt và dễ tìm hơn, nên khi bạn dẫn một kết quả chính, trích bài báo thường thuyết phục hơn với hội đồng. Nhưng nếu chi tiết bạn cần chỉ có trong luận án, cứ trích luận án.

Không trích cả hai cho cùng một ý. Ghi cả luận án lẫn bài báo cho cùng một câu làm danh mục dài thêm mà không thêm thông tin. Chọn một, trừ khi hai bản cho kết quả khác nhau và bạn đang bàn chính sự khác nhau đó.

Luận văn chưa bảo vệ hoặc bản nháp. Bản nháp tác giả gửi riêng chưa phải luận văn hoàn chỉnh; nếu buộc phải dùng, ghi rõ "bản thảo" và xin phép tác giả. Tốt hơn là chờ bản chính thức.

Lấy đủ thông tin để ghi ngay từ lúc mượn hoặc tải luận văn

Phần lớn mục luận văn ghi sai vì người viết không chép đủ thông tin ngay lúc đọc, đến khi lập danh mục mới nhớ lại. Làm theo thứ tự sau mỗi lần mở một luận văn:

  1. Chụp hoặc chép trang bìa chính và trang phụ bìa: hai trang này có tên tác giả, tên đề tài đầy đủ, chuyên ngành, mã số chuyên ngành, tên cơ sở đào tạo và năm.
  2. Ghi rõ đó là khoá luận, luận văn thạc sĩ hay luận án tiến sĩ, đúng chữ in trên bìa, không suy đoán theo độ dày.
  3. Ghi nơi bạn đọc: bản giấy ở thư viện nào, hay bản trên kho số nào. Nếu là kho số, chép tên kho và số định danh hoặc đường dẫn ổn định mà kho cung cấp, không chép đường dẫn tạm của trang kết quả tìm kiếm.
  4. Khi ghi chú một ý hay một con số, ghi kèm số trang ngay cạnh, kể cả khi bạn chỉ định diễn giải.
  5. Nếu luận văn dẫn một nguồn bạn muốn dùng, đánh dấu riêng là "nguồn thứ cấp" để sau này đi tìm bản gốc, tránh lẫn với nguồn bạn đã đọc.
  6. Cuối buổi, gõ luôn mục danh mục hoàn chỉnh vào bảng ghi chép tài liệu của bạn, theo đúng kiểu trích dẫn trường yêu cầu.

Năm phút làm việc này tiết kiệm cả buổi tra lại lúc sắp nộp, nhất là với bản giấy, vì bạn khó quay lại thư viện chỉ để xem một dòng trên trang bìa.

Lỗi hay gặp khi trích luận văn, luận án

Những lỗi dưới đây dễ sửa nhưng gặp rất thường xuyên trong danh mục của luận văn thạc sĩ:

  • Ghi luận văn như sách, thiếu phần mô tả trong ngoặc vuông: người đọc tưởng đó là sách đã xuất bản và đi tìm ở nhà xuất bản.
  • Ghi "Luận văn thạc sĩ" nhưng thực tế là khoá luận đại học, hoặc ngược lại. Hãy nhìn trang bìa.
  • Viết hoa mọi chữ trong tên đề tài kiểu tiêu đề báo. Tên luận văn trong APA viết hoa kiểu câu.
  • Dùng năm bạn mượn sách ở thư viện thay cho năm hoàn thành luận văn.
  • Ghi đường dẫn của trang chia sẻ tài liệu không chính thức. Nếu chỉ tìm thấy luận văn ở đó, hãy tìm bản ở kho chính thức của trường hoặc mượn bản giấy; trang chia sẻ có thể là bản không đầy đủ hoặc đã bị sửa.
  • Trích quá nhiều luận văn chưa qua bình duyệt cho những luận điểm chính, trong khi có bài báo, sách chuyên khảo nói cùng điều đó.

Phần mềm kiểm trùng lặp ở nhiều trường có kho luận văn rất lớn, nên đoạn bạn trích từ luận văn khác mà thiếu nguồn sẽ bị phát hiện. Cách đơn giản nhất để yên tâm là ghi nguồn đầy đủ ngay lúc chép ghi chú, không để đến cuối mới bổ sung.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đã bảo vệ nhưng chỉ có bản giấy ở thư viện thì vẫn ghi là "chưa xuất bản" à?

Đúng. Trong APA, "chưa xuất bản" chỉ có nghĩa là bản đó không phát hành rộng qua kho hay cơ sở dữ liệu, không nói gì về chất lượng hay việc đã bảo vệ. Luận văn đã bảo vệ xuất sắc mà chỉ có bản giấy ở thư viện vẫn ghi theo biến thể chưa xuất bản.

Kho số của trường chỉ cho xem vài trang đầu thì ghi theo biến thể nào?

Nếu bạn chỉ đọc vài trang đầu trên kho số, bạn đang dùng bản trên kho, nên ghi theo biến thể đã công bố kèm tên kho. Nhưng chỉ đọc vài trang thì đừng trích những chi tiết nằm sâu bên trong; hãy mượn bản đầy đủ rồi mới dẫn các kết quả cụ thể.

Tên người hướng dẫn có cần ghi vào danh mục không?

APA 7 không yêu cầu ghi người hướng dẫn trong mục luận văn. Một số trường trong nước có thói quen ghi thêm, nhưng nếu quy định trình bày không đòi, bạn bỏ phần này để danh mục gọn và đúng mẫu.

Luận văn của chính mình làm trước đây có được trích không?

Được, như mọi nguồn khác, và nên trích khi bạn dùng lại kết quả hay đoạn đã viết. Dùng lại mà không ghi nguồn là tự đạo văn, nhiều trường xử lý như đạo văn thường. Cách xử lý chi tiết có ở danh mục lỗi và liêm chính học thuật của trang.

Khoá luận tốt nghiệp đại học có nên đưa vào tài liệu tham khảo của luận văn thạc sĩ không?

Được, nhưng nên dùng có chừng mực. Khoá luận đại học thường chưa qua bình duyệt và mẫu khảo sát nhỏ, nên phù hợp để minh hoạ bối cảnh hơn là làm chỗ dựa cho luận điểm chính. Nếu có nguồn mạnh hơn nói cùng điều đó, ưu tiên nguồn mạnh hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138