VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho sách và chương sách

Sách do tổ chức làm tác giả và sách không ghi năm theo APA 7: tên viết tắt, (n.d.)

Mẫu APA 7 cho sách do viện, hội, cơ quan làm tác giả: bỏ nhà xuất bản khi trùng tác giả, đơn vị cấp dưới, viết tắt tên trong bài; và sách không ghi năm với (n.d.).

Research institute library in Quang Ninh with a staff member shelving plain grey institutional reports, a student waiting at the counter, both seen from behind, overcast daylight

Khi một cơ quan, viện, hội hay doanh nghiệp đứng tên tác giả của cuốn sách, APA 7 đặt tên tổ chức đó ở vị trí tác giả, viết đầy đủ; nếu tổ chức đồng thời là nhà xuất bản thì bỏ phần nhà xuất bản. Sách không có năm thì ghi “(n.d.)” ở vị trí năm, bài tiếng Việt thường thay bằng một cụm tương đương.

Hai tình huống này hay đi cùng nhau: sách của một tổ chức, đặc biệt là ấn phẩm nội bộ hay sách do hội nghề nghiệp tự in, thường thiếu năm rõ ràng. Bài này đi qua cách xác định tổ chức là tác giả, cách xử lý đơn vị cấp dưới và cơ quan chủ quản, quy tắc viết tắt tên trong bài, cách lần tìm năm trước khi chấp nhận ghi không năm, và cách phân biệt nhiều nguồn không năm của cùng một tác giả. Mọi tên tổ chức và tên sách là giả định.

Khi nào tổ chức là tác giả của sách

Tổ chức là tác giả khi trang tên sách ghi tên tổ chức ở chỗ thường dành cho tác giả, không kèm tên người viết nào, hoặc khi tên người chỉ xuất hiện ở phần “ban biên soạn” mà không đứng tên tác giả. Dạng này hay gặp ở sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ, bộ tiêu chí, sách kỷ niệm, báo cáo thường niên đóng thành sách, ấn phẩm của các hội nghề nghiệp.

Nếu trang tên sách ghi tên người kèm dòng “thuộc” một tổ chức, người đó mới là tác giả, còn tổ chức chỉ là nơi công tác. Đừng nhầm logo tổ chức trên bìa với tác giả. Nếu sách có tên người ở vị trí tác giả và tên tổ chức ở dòng phát hành, thì người là tác giả và tổ chức là nhà xuất bản.

Khi tổ chức là tác giả, ghi tên đầy đủ, viết hoa như tên riêng, không đảo trật tự và không viết tắt trong danh mục. Ví dụ giả định: Hiệp hội Du lịch Cộng đồng Miền Trung. (2020). Sổ tay đón khách lưu trú tại nhà dân. Nhà xuất bản Lao động Y. Ở đây hiệp hội là tác giả, nhà xuất bản là đơn vị khác nên vẫn ghi.

Trong bài, tên tổ chức đứng ở chỗ họ tác giả: (Hiệp hội Du lịch Cộng đồng Miền Trung, 2020). Tên dài là vấn đề thật; phần viết tắt ở dưới cho bạn cách rút gọn đúng quy tắc. Cách viết tên tổ chức nước ngoài, tên tập thể không có tên chính thức và những trường hợp tên khó khác có bài riêng ở danh mục tên tác giả.

Tác giả trùng nhà xuất bản: bỏ phần nhà xuất bản

Nhiều tổ chức tự in và phát hành sách của mình. Khi tác giả và nhà xuất bản là một, APA 7 không lặp tên lần thứ hai. Mục kết thúc ngay sau tên sách, hoặc sau DOI, đường dẫn nếu có.

Ví dụ giả định: Viện Nghiên cứu Phát triển Đô thị Z. (2019). Bộ chỉ số đánh giá không gian công cộng. Không có phần nhà xuất bản vì viện vừa viết vừa phát hành. Nếu đọc bản đăng trên trang web của viện, thêm đường dẫn ở cuối.

Một trường hợp lưng chừng là sách mà tổ chức tác giả phối hợp với một nhà xuất bản: trang bản quyền ghi “liên kết xuất bản” hoặc ghi cả hai tên. Nếu nhà xuất bản là đơn vị khác với tác giả, ghi nhà xuất bản như bình thường. Nếu có hai nhà xuất bản cùng đứng tên, cẩm nang cho ghi cả hai, ngăn bằng dấu chấm phẩy.

Người mới hay giữ phần nhà xuất bản vì sợ mục trông thiếu. Thực tế người chấm quen với APA nhìn thấy tên tổ chức lặp hai lần ở đầu và cuối mục sẽ coi là lỗi. Nếu trường bạn có quy định riêng yêu cầu luôn ghi nhà xuất bản, theo trường, nhưng hãy chắc rằng quy định đó áp dụng cho cả trường hợp trùng tên.

Đơn vị cấp dưới và cơ quan chủ quản

Ấn phẩm của cơ quan nhà nước và tổ chức lớn thường ghi nhiều tầng: cơ quan chủ quản ở dòng trên, đơn vị trực thuộc ở dòng dưới. Cẩm nang APA hướng dẫn dùng đơn vị cụ thể nhất làm tác giả, còn cơ quan chủ quản đặt ở vị trí nhà xuất bản, nếu cơ quan chủ quản là đơn vị phát hành.

Ví dụ giả định: trên trang tên sách có dòng trên “Sở Văn hoá và Thể thao tỉnh K”, dòng dưới “Trung tâm Bảo tồn Di sản”. Mục sẽ là: Trung tâm Bảo tồn Di sản. (2021). Hướng dẫn kiểm kê di vật tại cơ sở. Sở Văn hoá và Thể thao tỉnh K. Trong bài: (Trung tâm Bảo tồn Di sản, 2021).

Lợi ích của cách này là người đọc biết chính xác đơn vị nào chịu trách nhiệm nội dung. Hạn chế là tên đơn vị cấp dưới đôi khi trùng nhau giữa các tỉnh hay các bộ. Nếu bài của bạn dẫn hai trung tâm cùng tên thuộc hai cơ quan khác nhau, nhiều trường chấp nhận ghi kèm tên cơ quan chủ quản ngay ở vị trí tác giả để phân biệt. Đây là chỗ cẩm nang để ngỏ, nên giữ một cách cho cả bài.

Khi tên tỉnh, tên cơ quan đã thay đổi sau lần sắp xếp đơn vị hành chính từ tháng 7 năm 2025, ghi đúng tên in trên sách tại thời điểm xuất bản, không tự đổi sang tên mới. Danh mục phản ánh nguồn như nó đã được phát hành.

Viết tắt tên tổ chức trong bài cho đúng quy tắc

Tên tổ chức dài làm câu văn nặng nề. APA cho phép viết tắt trong trích dẫn trong bài khi tên được dùng nhiều lần, với điều kiện giới thiệu chữ viết tắt ở lần đầu. Bảng dưới dùng tên giả định Viện Nghiên cứu Phát triển Đô thị Z (VPĐZ).

Lần dẫnDạng ngoặcDạng nhắc tên trong câu
Lần đầu(Viện Nghiên cứu Phát triển Đô thị Z [VPĐZ], 2019)Viện Nghiên cứu Phát triển Đô thị Z (VPĐZ, 2019)
Các lần sau(VPĐZ, 2019)VPĐZ (2019)
Trong danh mụcLuôn ghi tên đầy đủ, không có chữ viết tắt

Cẩm nang khuyên chỉ viết tắt khi tên xuất hiện ít nhất ba lần trong bài; dùng một hai lần thì viết đầy đủ để người đọc khỏi phải nhớ thêm một ký hiệu. Chữ viết tắt ở lần đầu đặt trong ngoặc vuông khi đã nằm trong ngoặc đơn, đặt trong ngoặc đơn khi tên nằm trong câu văn.

Một khi đã giới thiệu chữ viết tắt, dùng nó nhất quán cho tới hết bài, kể cả ở chương sau. Đừng viết tắt ở chương hai rồi viết đầy đủ ở chương bốn. Nếu bài có nhiều tổ chức viết tắt, nhiều trường yêu cầu thêm bảng chữ viết tắt ở đầu luận văn.

Sách không ghi năm: lần tìm trước khi ghi không năm

Sách xuất bản chính thức hiếm khi không có năm; thường là năm nằm ở chỗ bạn chưa nhìn. Trước khi ghi không năm, hãy đi lần lượt qua những chỗ sau.

  1. Trang bản quyền, gồm cả dòng nộp lưu chiểu ở cuối, nơi sách tiếng Việt thường ghi quý và năm.
  2. Lời nói đầu, lời giới thiệu: dòng ký tên cuối lời nói đầu thường kèm địa danh và ngày tháng năm.
  3. Bìa sau và trang cuối sách, nơi một số ấn phẩm của tổ chức in thông tin phát hành.
  4. Biểu ghi của sách trong mục lục thư viện, nơi cán bộ thư viện có thể đã xác định năm từ hồ sơ nhập sách.
  5. Nếu vẫn không có, ghi không năm. Không đoán năm từ nội dung, cũng không lấy năm bạn mượn sách.

Năm ước đoán từ nội dung, như “sách nhắc sự kiện năm 2015 nên chắc in khoảng 2016”, là thông tin bạn tự tạo ra, không phải thông tin của nguồn. Nếu bạn có căn cứ chắc chắn từ nguồn khác, ví dụ biểu ghi thư viện, có thể dùng năm đó và ghi lại căn cứ trong bảng ghi chép của mình. Cẩm nang có hướng dẫn riêng cho năm ước đoán, chủ yếu dành cho tài liệu lưu trữ; nếu định dùng, đối chiếu đúng mục đó và hỏi người hướng dẫn.

Với ấn phẩm của tổ chức, một mẹo hữu ích là xem phần giới thiệu ban lãnh đạo hoặc ban biên soạn: chức danh và nhiệm kỳ ghi ở đó thường cho phép bạn hỏi lại chính tổ chức, hoặc đối chiếu với ấn phẩm khác của họ có năm rõ ràng. Gửi thư hỏi thư viện của tổ chức đó cũng là cách nhanh, vì nhiều viện, hội lưu hồ sơ xuất bản của mình.

Ghi (n.d.) và cách Việt hoá

Khi chắc chắn không có năm, APA 7 ghi “(n.d.)”, viết tắt của “no date”, ở vị trí năm. Ví dụ giả định: Hội Làm vườn Phường Y. (n.d.). Kỹ thuật trồng rau trên sân thượng. Trong bài: (Hội Làm vườn Phường Y, n.d.). Lưu ý dấu phẩy trước “n.d.” và dấu chấm sau cả hai chữ cái.

Bài tiếng Việt có nhiều cách Việt hoá đang được dùng: “(không năm)”, “(k.n.)”, “(không rõ năm)”. Cẩm nang gốc không quy định cho tiếng Việt, nên mỗi trường chọn một cách, và một số trường giữ “n.d.” cho mọi nguồn. Bạn xem mẫu của trường rồi dùng thống nhất.

Khi một tác giả có nhiều nguồn không năm, APA phân biệt bằng gạch nối và chữ cái: “n.d.-a”, “n.d.-b”, theo thứ tự tên sách trong danh mục. Nguồn không năm của một tác giả được xếp trước các nguồn có năm của cùng tác giả đó. Bản Việt hoá thường thêm chữ cái tương tự, chẳng hạn “không năm-a”, nhưng hãy đối chiếu mẫu trường vì cách viết này ít được quy định rõ.

Nếu sách vừa không có năm vừa không có tác giả rõ ràng, tên sách chuyển lên vị trí tác giả. Cách trích trong bài cho nguồn không tác giả có bài riêng ở danh mục trích dẫn trong bài. Một cuốn sách vừa không tác giả vừa không năm vừa không nhà xuất bản là dấu hiệu bạn nên cân nhắc có dùng nguồn đó hay không, nhất là cho luận văn.

Câu hỏi thường gặp

Tên tổ chức trong danh mục có được viết tắt không?

Không. Danh mục luôn ghi tên tổ chức đầy đủ để người đọc tra cứu được. Chữ viết tắt chỉ dùng trong trích dẫn trong bài, sau khi đã giới thiệu cùng tên đầy đủ ở lần dẫn đầu tiên và khi tên được dùng nhiều lần.

Tổ chức vừa là tác giả vừa là nhà xuất bản thì có ghi tên hai lần không?

Không. Theo APA 7, khi tác giả và nhà xuất bản trùng nhau, bỏ phần nhà xuất bản. Mục kết thúc sau tên sách, hoặc sau DOI hay đường dẫn nếu có.

Sách ghi cả bộ chủ quản và đơn vị trực thuộc thì chọn ai làm tác giả?

Cẩm nang khuyên dùng đơn vị cụ thể nhất, tức đơn vị trực thuộc, làm tác giả, còn cơ quan chủ quản đặt ở vị trí nhà xuất bản nếu là đơn vị phát hành. Nếu trường bạn có quy định khác, theo quy định đó.

Bài tiếng Việt viết “n.d.” hay “không năm”?

Tuỳ trường. Một số trường giữ “n.d.” như cẩm nang gốc, một số dùng “không năm”, “k.n.” hoặc “không rõ năm”. Xem mẫu trình bày của trường và dùng một cách cho mọi nguồn không năm trong bài.

Có được tự đoán năm từ nội dung sách không?

Không nên. Năm đoán từ nội dung là thông tin bạn tự tạo ra. Hãy tìm ở trang bản quyền, lời nói đầu, dòng nộp lưu chiểu và biểu ghi thư viện. Không tìm được thì ghi không năm theo mẫu trường.

Một tổ chức có hai cuốn sách đều không năm thì phân biệt thế nào?

Thêm gạch nối và chữ cái sau n.d., thành n.d.-a và n.d.-b, theo thứ tự tên sách trong danh mục, và dùng đúng dạng đó trong trích dẫn trong bài. Bài tiếng Việt dùng cách tương tự theo mẫu của trường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138