VienDan.comViện Dẫn
APA 7 cho sách và chương sách

Trích dẫn giáo trình đại học Việt Nam theo APA 7: chủ biên, bộ môn và tài liệu nội bộ

Cách dẫn giáo trình đại học Việt Nam theo APA 7: giáo trình đã xuất bản, chủ biên và người tham gia, giáo trình chỉ ghi bộ môn, tài liệu lưu hành nội bộ, bài giảng.

Lecture hall at a university in Thai Nguyen before class, rows of desks with closed course books and pens, a few students seated from behind, empty projection screen at front

Giáo trình đã được nhà xuất bản phát hành thì dẫn theo APA 7 như một cuốn sách: người viết, năm, tên giáo trình in nghiêng, lần xuất bản nếu có, nhà xuất bản; giáo trình chỉ lưu hành nội bộ thì ghi thêm mô tả trong ngoặc vuông và tên đơn vị phát hành. Bài giảng và slide mà người đọc không truy cập được thì thường không vào danh mục.

Giáo trình là nguồn mà sinh viên năm nhất dẫn nhiều nhất, nhưng cẩm nang APA không có mục riêng cho nó, vì “giáo trình” theo nghĩa của trường đại học Việt Nam không có tương đương chính xác trong tiếng Anh. Bài này ghép các quy tắc chung của cẩm nang vào những dạng giáo trình bạn thật sự gặp, kèm lưu ý chỗ nào là quy ước phổ biến chứ không phải quy định. Tên người, tên trường và tên giáo trình là giả định.

Giáo trình đã xuất bản: dẫn như một cuốn sách

Phần lớn giáo trình đại học được in và phát hành qua nhà xuất bản, thường là nhà xuất bản của một đại học hoặc nhà xuất bản chuyên ngành. Trên trang bản quyền có tên nhà xuất bản, năm, giấy phép. Với loại này, bạn không cần khuôn đặc biệt; ghi như sách một tác giả hoặc nhiều tác giả.

Ví dụ giả định: Thân, V. K. (2020). Giáo trình Kinh tế vi mô (Tái bản lần thứ ba). Nhà xuất bản Đại học M. Chữ “Giáo trình” là một phần của tên sách in trên trang tên sách thì giữ lại; nếu nó chỉ là nhãn in trên bìa, còn trang tên sách ghi “Kinh tế vi mô” thì bỏ.

Tên môn học trong tên giáo trình, như “Kinh tế vi mô”, nhiều trường cho viết hoa chữ đầu mỗi thành phần vì coi đó là tên riêng của môn học, một số trường theo kiểu câu chặt chẽ và viết “Giáo trình kinh tế vi mô”. Cẩm nang gốc viết hoa tên môn học cụ thể khi nó là tên riêng của một học phần. Chọn theo mẫu của trường.

Giáo trình thường được tái bản nhiều lần, có khi mỗi năm học một lần. Hãy ghi năm và lần tái bản của đúng cuốn bạn dùng, vì giảng viên ra đề và chấm theo bản hiện hành, số trang các bản có thể lệch nhau. Bài về sách tái bản trong cùng danh mục hướng dẫn chi tiết cách đọc trang bản quyền.

Chủ biên và những người tham gia biên soạn

Trang tên sách giáo trình thường có dạng: một dòng “Chủ biên” kèm tên, rồi dòng “Tham gia biên soạn” hoặc “Đồng tác giả” kèm danh sách. Nếu giáo trình viết liền mạch, các chương không ghi người viết riêng, cách xử lý phổ biến là coi chủ biên và người tham gia đều là tác giả, ghi theo thứ tự trên trang tên sách, chủ biên đứng đầu.

Ví dụ giả định: Thân, V. K., Ông, T. L., & Ninh, Đ. H. (2020). Kinh tế vi mô. Nhà xuất bản Đại học M. Một số trường muốn giữ vai trò chủ biên bằng cách thêm “(Chủ biên)” sau tên người đầu tiên. Cẩm nang không có quy định cho chi tiết này; nếu khoa không yêu cầu, bạn có thể bỏ.

Một số giáo trình chỉ ghi chủ biên ở trang tên sách, còn danh sách người viết từng chương nằm ở trang sau hoặc ở lời nói đầu. Nếu mỗi chương có người viết riêng và bạn dùng một chương, bạn có thể dẫn chương theo khuôn chương trong sách biên tập. Phần lớn người chấm ở bậc đại học chấp nhận dẫn cả giáo trình; ở bậc thạc sĩ, dẫn chương cho thấy bạn đọc kỹ hơn.

Giáo trình có hơn hai mươi người tham gia là hiếm, nhưng giáo trình có tám, mười người thì không lạ. APA 7 ghi đủ tới hai mươi tên trong danh mục, và trích trong bài với tên người đầu kèm “et al.” hoặc “và cộng sự”. Đừng tự rút trong danh mục chỉ vì danh sách dài.

Giáo trình chỉ ghi tên bộ môn hoặc tên trường

Có giáo trình không ghi tên người nào, chỉ ghi đơn vị biên soạn như một bộ môn, một khoa hoặc cả trường. Theo nguyên tắc tác giả là tổ chức của APA, đơn vị đó đứng ở vị trí tác giả. Cẩm nang khuyên dùng đơn vị cụ thể nhất làm tác giả; đơn vị cấp trên, nếu là đơn vị phát hành, đặt ở vị trí nhà xuất bản.

Ví dụ giả định: Bộ môn Thống kê ứng dụng. (2021). Thực hành thống kê với dữ liệu khảo sát. Trường Đại học N. Trong bài: (Bộ môn Thống kê ứng dụng, 2021). Nếu tên bộ môn dễ trùng giữa các trường, nhiều trường cho ghi kèm tên trường ngay ở vị trí tác giả, ngăn bằng dấu phẩy, để người đọc biết đó là bộ môn của trường nào.

Nếu giáo trình do nhà xuất bản phát hành, phần nhà xuất bản là tên nhà xuất bản đó, không phải tên trường. Nếu giáo trình do chính đơn vị tác giả phát hành, tác giả và nhà xuất bản trùng nhau thì bỏ phần nhà xuất bản, như quy tắc chung của APA.

Lưu ý: đơn vị biên soạn không phải là người biên tập. Đừng ghi “Bộ môn Thống kê ứng dụng (Ed.)”. Chữ chỉ vai trò chỉ dùng cho người biên tập tuyển tập; đơn vị làm tác giả không có chữ đó.

Tài liệu lưu hành nội bộ, bài giảng, slide: cái nào vào danh mục

Không phải tài liệu nào phát trong môn học cũng là nguồn đưa vào danh mục. Điều kiện cơ bản của APA là người đọc bài của bạn có thể tìm được nguồn. Bảng dưới gợi ý cách xử lý theo khả năng truy cập; đây là cách làm phổ biến, trường bạn có thể quy định khác.

Loại tài liệuNgười đọc tìm được khôngCách xử lý thường gặp
Giáo trình lưu hành nội bộ, có ở thư viện trườngCó, nếu đến thư việnGhi như sách, sau tên thêm mô tả trong ngoặc vuông, kết thúc bằng tên đơn vị
Slide, bài giảng đăng trên hệ thống học tập của lớpChỉ người trong lớpBài nộp cho chính lớp đó: ghi kèm mô tả loại tài liệu; luận văn: tìm nguồn đã xuất bản
Bài giảng trên lớp không ghi lạiKhôngKhông vào danh mục; nếu bắt buộc dẫn, trích như trao đổi cá nhân trong bài
Đề cương môn họcCó thể, nhưng không phải tài liệu học thuậtHầu như không dẫn; dẫn tài liệu mà đề cương giới thiệu

Mẫu giả định cho dòng đầu: Lưu, M. Q. (2019). Kỹ thuật lập trình cơ bản [Giáo trình lưu hành nội bộ]. Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học O. Khuôn này mượn cách ghi bản thảo chưa xuất bản của cẩm nang, trong đó mô tả trong ngoặc vuông cho biết loại tài liệu, còn đơn vị cuối mục cho biết nơi người đọc có thể tìm.

Với luận văn, nhiều hội đồng không hài lòng khi danh mục có nhiều tài liệu nội bộ. Lý do là người phản biện ở trường khác không tìm được. Dùng giáo trình nội bộ để học thì được, nhưng khi viết, cố lần tới nguồn gốc mà giáo trình đã dẫn.

Quy trình dẫn một giáo trình trong năm bước

Mỗi khi đưa một giáo trình vào bảng ghi chép nguồn, bạn đi qua các bước sau. Phần lớn chỉ mất vài phút, và tránh được việc phải sửa cả danh mục ở tuần cuối.

  1. Xác định giáo trình có nhà xuất bản hay chỉ lưu hành nội bộ, bằng cách xem trang bản quyền và bìa sau.
  2. Xác định ai là tác giả: người cụ thể, chủ biên cùng người tham gia, hay chỉ có đơn vị biên soạn.
  3. Ghi năm và lần tái bản của đúng bản bạn dùng; nếu mượn bản cũ, ghi bản cũ.
  4. Chép tên giáo trình từ trang tên sách, quyết định giữ hay bỏ chữ “Giáo trình” theo đúng trang đó.
  5. Ghi mục theo khuôn tương ứng, rồi đối chiếu với mẫu trình bày của khoa trước khi dùng cho cả danh mục.

Nếu cùng lúc bạn dùng giáo trình và một cuốn sách gốc mà giáo trình tóm lược, hãy ưu tiên dẫn sách gốc cho những ý lý thuyết quan trọng. Giáo trình được viết để giảng dạy, nên thường diễn giải lại các lý thuyết; dẫn ý của một học giả qua giáo trình là trích thứ cấp, và người hướng dẫn ở bậc cao thường yêu cầu bạn đọc bản gốc.

Khi lần ngược từ giáo trình về sách gốc, dùng chính danh mục tài liệu tham khảo ở cuối giáo trình làm bản đồ. Nếu không tìm được sách gốc, bạn vẫn có thể dẫn giáo trình theo cách trích thứ cấp, ghi rõ ý đó được trình bày lại trong giáo trình; cách viết cụ thể nằm ở danh mục trích dẫn trong bài.

Những lỗi hay gặp khi dẫn giáo trình

Ghi tên trường làm nhà xuất bản cho giáo trình có nhà xuất bản riêng. Giáo trình in qua nhà xuất bản đại học thì nhà xuất bản là tên nhà xuất bản đó như trên trang bản quyền, không phải tên trường đặt hàng biên soạn.

Ghi học hàm, học vị của chủ biên. PGS.TS. hay ThS. thường in rất nổi trên bìa giáo trình. Trong danh mục chỉ giữ tên, giống mọi loại sách khác.

Dùng năm của bản đầu cho bản tái bản. Giáo trình tái bản dày đặc, nên đây là lỗi phổ biến nhất. Năm và số trang phải là của đúng bản bạn đọc.

Dẫn giáo trình cho mọi ý lý thuyết. Một danh mục toàn giáo trình cho người chấm thấy bạn chưa đọc rộng. Giáo trình phù hợp để dẫn định nghĩa, khung khái niệm cơ bản; ý của một học giả cụ thể nên dẫn từ công trình của học giả đó.

Ghi “Lưu hành nội bộ” như tên nhà xuất bản. Đó là mô tả tình trạng phát hành, không phải nhà xuất bản. Đặt nó trong ngoặc vuông sau tên tài liệu, còn cuối mục là đơn vị phát hành.

Ghi tên môn học thay cho tên giáo trình. Tên học phần trong chương trình đào tạo có thể khác tên giáo trình. Người đọc tìm sách theo tên in trên trang tên sách, không theo tên học phần.

Câu hỏi thường gặp

Có giữ chữ “Giáo trình” trong tên sách khi ghi danh mục không?

Giữ nếu chữ đó nằm trong tên sách ở trang tên sách bên trong. Nếu nó chỉ là nhãn in trên bìa để phân loại, còn trang tên sách không có, thì bỏ. Nguyên tắc chung là chép tên theo trang tên sách.

Giáo trình có chủ biên và năm người tham gia thì trích trong bài thế nào?

Nếu bạn coi tất cả là đồng tác giả, trích trong bài dùng họ người đầu tiên, thường là chủ biên, kèm “et al.” hoặc “và cộng sự” theo mẫu trường, cùng năm. Danh mục vẫn ghi đủ sáu tên.

Giáo trình lưu hành nội bộ có được đưa vào danh mục luận văn không?

Được nếu trường không cấm, ghi kèm mô tả loại tài liệu và đơn vị phát hành. Tuy vậy, nhiều hội đồng muốn thấy nguồn đã xuất bản. Khi có thể, hãy dẫn tài liệu gốc mà giáo trình nội bộ đã dựa vào.

Slide bài giảng của thầy cô có dẫn được không?

Với bài nộp cho chính lớp học đó, nhiều giảng viên chấp nhận, ghi tên giảng viên, năm, tiêu đề và mô tả loại tài liệu. Với luận văn hay bài báo, người đọc không truy cập được slide nên bạn nên tìm nguồn đã xuất bản tương ứng.

Thầy cô nói một ý trên lớp, không có tài liệu, thì dẫn thế nào?

Theo APA, lời giảng không được ghi lại là trao đổi cá nhân: chỉ trích trong bài với tên người nói, cụm chỉ loại trao đổi và ngày cụ thể, không đưa vào danh mục. Tốt hơn là hỏi thầy cô nguồn của ý đó để dẫn trực tiếp.

Giáo trình ghi tên trường ở vị trí tác giả, có viết tắt tên trường không?

Trong danh mục, ghi tên đầy đủ của đơn vị. Viết tắt chỉ dùng trong trích dẫn trong bài, sau khi đã giới thiệu tên đầy đủ kèm chữ viết tắt ở lần đầu, và chỉ khi bạn dẫn nguồn đó nhiều lần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138