VienDan.comViện Dẫn
Trích dẫn nguồn đặc thù Việt Nam

Trích dẫn tiêu chuẩn TCVN và quy chuẩn QCVN theo APA trong đồ án, luận văn

Cách ghi TCVN, TCVN ISO, QCVN vào danh mục APA 7 và trích trong đồ án: đọc ký hiệu, chọn cơ quan đứng tên, phiên bản thay thế, quy chuẩn ban hành kèm thông tư.

Civil engineering student measuring a concrete test sample with calipers in a university materials lab in Da Nang, safety glasses on, seen from the side, bright cool fluorescent light

Theo APA 7, tiêu chuẩn được ghi như tài liệu của tổ chức: cơ quan công bố đứng ở vị trí tác giả, năm công bố, tên tiêu chuẩn in nghiêng, số hiệu tiêu chuẩn trong ngoặc đơn. Áp vào Việt Nam, một mục TCVN có dạng: cơ quan công bố. (năm). Tên tiêu chuẩn (TCVN số:năm). Quy chuẩn QCVN được ban hành kèm một thông tư của bộ, nên bạn có thể trích quy chuẩn theo cùng khung hoặc trích kèm thông tư ban hành nó.

Bài này dành cho sinh viên xây dựng, môi trường, thực phẩm, cơ khí, điện, những ngành mà đồ án và luận văn dẫn tiêu chuẩn liên tục. Số hiệu và tên tiêu chuẩn trong mẫu là ví dụ giả định, trừ những tiêu chuẩn quốc tế được nhắc tên để giải thích cách chấp nhận. Sinh viên dùng kiểu IEEE xem thêm bài về tiêu chuẩn kỹ thuật trong danh mục IEEE của trang.

Tiêu chuẩn và quy chuẩn khác nhau thế nào, và vì sao điều đó ảnh hưởng tới cách trích

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN là văn bản kỹ thuật được áp dụng trên cơ sở tự nguyện, trừ khi được một văn bản pháp luật hoặc quy chuẩn viện dẫn bắt buộc. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN là văn bản bắt buộc áp dụng, do bộ quản lý ngành ban hành bằng thông tư. Khác biệt này ảnh hưởng tới câu văn của bạn: viết "công trình phải đáp ứng TCVN…" có thể sai nếu tiêu chuẩn đó chỉ tự nguyện, trong khi viết "theo yêu cầu của QCVN…" thì đúng tính chất bắt buộc.

Về trích dẫn, TCVN là một ấn phẩm kỹ thuật độc lập, có số hiệu và năm công bố riêng. QCVN về bản chất là phần nội dung kỹ thuật kèm theo một văn bản pháp luật, nên có hai lớp thông tin: số hiệu quy chuẩn và số hiệu thông tư ban hành. Nhiều đồ án chỉ ghi số hiệu quy chuẩn và như vậy đã đủ để tra; luận văn có phần phân tích pháp lý thì nên ghi cả thông tư.

Ngoài hai loại trên còn có tiêu chuẩn cơ sở do doanh nghiệp tự công bố và quy chuẩn kỹ thuật địa phương do tỉnh ban hành. Tiêu chuẩn cơ sở thường không công khai, nên khi trích hãy xử lý như tài liệu nội bộ của doanh nghiệp; quy chuẩn địa phương trích theo cùng khung với QCVN, tác giả là cơ quan ban hành của tỉnh.

Đọc ký hiệu TCVN và QCVN

Ký hiệu cho bạn biết số hiệu, năm và với quy chuẩn còn cho biết bộ ban hành. Bảng dùng số giả định.

Ký hiệu (giả định)Ý nghĩaGhi chú khi trích
TCVN XXXX:20YYTiêu chuẩn quốc gia số XXXX, công bố năm 20YYNăm sau dấu hai chấm là năm công bố của phiên bản này
TCVN ISO 9001:2015Tiêu chuẩn quốc gia chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế ISO 9001:2015Trích bản bạn đọc: bản TCVN tiếng Việt hay bản ISO gốc
TCVN XXXX-2:20YYPhần 2 của một bộ tiêu chuẩn nhiều phầnGhi đúng số phần; mỗi phần là một mục riêng
QCVN XX:20YY/BXXQuy chuẩn kỹ thuật quốc gia số XX, năm 20YY, do bộ có chữ viết tắt BXX ban hànhTác giả là bộ ban hành
QCVN XX:20YY/BXX kèm Thông tư số XX/20YY/TT-BXXQuy chuẩn và văn bản ban hành nóLuận văn phân tích pháp lý nên ghi cả thông tư

Đừng nhầm năm trong ký hiệu với năm bạn đọc hay năm tiêu chuẩn có hiệu lực. Với tiêu chuẩn, năm trong ký hiệu là năm của phiên bản, và đó cũng là năm bạn đặt trong ngoặc ở danh mục, để hai con số khớp nhau.

Mẫu danh mục và chọn cơ quan đứng tên

Mẫu cho TCVN. Ví dụ giả định: Bộ Khoa học và Công nghệ. (20YY). Bê tông – Phương pháp thử mẫu A (TCVN XXXX:20YY). Tên tiêu chuẩn chép đúng như bìa, kể cả dấu gạch ngang giữa đối tượng và phạm vi. Số hiệu trong ngoặc đơn không in nghiêng.

Ai đứng tên tác giả. Trên một TCVN thường có ba thông tin: ban kỹ thuật biên soạn, cơ quan thẩm định hoặc đề nghị, và bộ công bố. Cách được dùng nhiều nhất là ghi cơ quan công bố. Một số trường chấp nhận đưa số hiệu TCVN lên đầu như tên tài liệu. Chọn một cách và giữ nguyên.

Mẫu cho QCVN. Ví dụ giả định: Bộ X. (20YY). Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mẫu B (QCVN XX:20YY/BXX). Nếu ghi kèm thông tư, thêm sau số hiệu: "ban hành kèm theo Thông tư số XX/20YY/TT-BXX".

Tiêu chuẩn quốc tế. Với tiêu chuẩn ISO, IEC đọc bản gốc, tác giả là tổ chức ban hành, ví dụ International Organization for Standardization, tên tiêu chuẩn giữ tiếng Anh in nghiêng, số hiệu trong ngoặc đơn.

Phiên bản thay thế: trích bản nào

TCVN được soát xét và thay thế định kỳ. Một tiêu chuẩn cùng số có thể có phiên bản cũ và phiên bản mới với năm khác nhau và nội dung khác nhau. Trong đồ án thiết kế, bạn phải dùng phiên bản đang có hiệu lực tại thời điểm thiết kế, trừ khi đề bài yêu cầu khác. Trước khi trích, hãy kiểm tình trạng của tiêu chuẩn: còn hiệu lực, đã bị thay thế, hay đã bị huỷ.

Nếu đề tài của bạn là so sánh hai phiên bản, ví dụ phân tích yêu cầu thay đổi thế nào giữa bản cũ và bản mới, bạn trích cả hai như hai mục riêng, phân biệt bằng năm trong ký hiệu. Trong bài, câu văn nói rõ phiên bản nào thay thế phiên bản nào.

Lỗi hay gặp ở đồ án là chép danh mục tiêu chuẩn từ một đồ án khoá trước, trong đó có tiêu chuẩn đã bị thay thế. Người chấm ngành kỹ thuật thường bắt lỗi này ngay, vì nó cho thấy người làm không kiểm nguồn. Mỗi tiêu chuẩn trong danh mục phải là tiêu chuẩn bạn thật sự đã mở ra và dùng.

Tiêu chuẩn chấp nhận từ ISO: trích bản Việt hay bản gốc

Trích bản bạn thật sự đọc. Một số TCVN chấp nhận nguyên vẹn tiêu chuẩn quốc tế, ký hiệu có dạng TCVN ISO hoặc ghi rõ "hoàn toàn tương đương". Nếu bạn đọc bản tiếng Việt, trích TCVN; nếu đọc bản ISO tiếng Anh, trích ISO.

Có thể nêu mối quan hệ trong câu văn. Ví dụ giả định: "TCVN XXXX:20YY, chấp nhận hoàn toàn tương đương tiêu chuẩn quốc tế tương ứng, quy định rằng…". Như vậy người đọc biết hai văn bản cùng nội dung mà danh mục không cần hai mục.

Năm có thể khác nhau. Bản TCVN chấp nhận thường công bố muộn hơn bản quốc tế, nên năm trong hai ký hiệu có thể lệch. Ghi đúng năm của bản bạn dùng.

Đồ án ở công ty có vốn nước ngoài. Khi dự án dùng song song tiêu chuẩn nước ngoài và TCVN, ghi riêng từng tiêu chuẩn, đừng gom thành một mục kiểu "các tiêu chuẩn hiện hành".

Trích trong bài: viết thế nào cho tự nhiên mà vẫn đúng APA

Nếu chọn cơ quan công bố làm tác giả, trích trong bài theo APA là (Bộ Khoa học và Công nghệ, 20YY). Vấn đề là đồ án dùng hàng chục tiêu chuẩn cùng do một bộ công bố, nên ngoặc nào cũng giống nhau và người đọc không biết đang nói tiêu chuẩn nào. Cách giải quyết thực tế là nêu số hiệu trong câu văn: "Theo TCVN XXXX:20YY (Bộ Khoa học và Công nghệ, 20YY), mẫu thử được…".

Cách thứ hai là đưa số hiệu lên đầu mục trong danh mục, như tên tài liệu, rồi trích trong bài bằng chính số hiệu: (TCVN XXXX:20YY). Cách này gọn và quen thuộc với người đọc ngành kỹ thuật, và là vận dụng hợp lý quy tắc "tên lên đầu" của APA. Nếu chọn cách này, áp cho mọi tiêu chuẩn và quy chuẩn trong danh mục, và xếp chúng theo số hiệu.

Khi dẫn một yêu cầu cụ thể, thêm điều hoặc mục của tiêu chuẩn: (TCVN XXXX:20YY, mục 5.3). Với bảng tra trong tiêu chuẩn, ghi số bảng. Đây là chi tiết người chấm đồ án đánh giá cao, vì họ thường mở đúng tiêu chuẩn đó ra kiểm con số bạn dùng trong tính toán.

Lỗi hay gặp với tiêu chuẩn và quy chuẩn trong đồ án

Trước khi nộp đồ án, rà danh mục tiêu chuẩn theo các điểm sau. Đây là phần người chấm ngành kỹ thuật đọc kỹ nhất vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới tính đúng của thuyết minh:

  • Ghi số hiệu thiếu năm, ví dụ chỉ "TCVN XXXX": không biết bạn dùng phiên bản nào, trong khi các phiên bản có thể khác nhau về hệ số, giới hạn.
  • Dùng tiêu chuẩn đã bị thay thế vì chép danh mục của đồ án khoá trước.
  • Viết "theo TCVN" cho một yêu cầu thực chất nằm trong QCVN, hoặc ngược lại, làm sai tính chất tự nguyện hay bắt buộc của yêu cầu.
  • Trích tiêu chuẩn trong danh mục nhưng thuyết minh không dẫn tới nó ở chỗ nào: danh mục bị độn.
  • Ghi tên tiêu chuẩn theo cách gọi tắt trong nghề thay vì tên đầy đủ trên bìa.
  • Dẫn một con số tra bảng mà không ghi số bảng hay mục, khiến người chấm phải dò cả tiêu chuẩn.
  • Gom nhiều tiêu chuẩn vào một dòng "các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành có liên quan".

Một mẹo nhỏ: lập bảng riêng liệt kê mọi tiêu chuẩn đồ án dùng, với ba cột số hiệu, tình trạng hiệu lực tại ngày kiểm, và chương nào dẫn tới. Bảng này giúp bạn tự soát, và nhiều người hướng dẫn cũng muốn xem nó khi duyệt đồ án.

Kiểm tình trạng tiêu chuẩn trước khi đưa vào danh mục

Cơ quan quản lý tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia có hệ thống tra cứu tiêu chuẩn, cho biết một TCVN còn hiệu lực, đã bị thay thế bởi tiêu chuẩn nào, hay đã huỷ. Thư viện các trường kỹ thuật thường có danh mục tiêu chuẩn và bản đọc tại chỗ. Với QCVN, bạn kiểm thông tư ban hành và các thông tư sửa đổi trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật chính thức.

Ghi lại ngày bạn kiểm. Đồ án kéo dài một học kỳ, và trong thời gian đó một tiêu chuẩn có thể được thay thế. Nếu tiêu chuẩn mới công bố khi đồ án đã gần xong, hãy hỏi người hướng dẫn nên giữ bản cũ kèm giải thích hay chuyển sang bản mới; trong cả hai trường hợp, câu văn nói rõ bạn dùng phiên bản nào và vì sao.

Với đồ án làm cho một dự án thật ở doanh nghiệp, phiên bản tiêu chuẩn còn phụ thuộc thời điểm dự án được phê duyệt thiết kế. Khi đó bạn ghi đúng phiên bản dự án áp dụng, kể cả khi đã có bản mới hơn, và giải thích một câu trong thuyết minh.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn mua bản điện tử có cần ghi đường dẫn không?

Thường không cần. Số hiệu tiêu chuẩn đã đủ để tra, và bản điện tử có bản quyền thường nằm sau cổng mua hoặc cổng thư viện mà người đọc không vào được qua đường dẫn. Nếu trường yêu cầu, ghi trang chính thức của cơ quan công bố tiêu chuẩn.

Có được dùng bản tiêu chuẩn chia sẻ trên mạng để làm đồ án không?

Bản tiêu chuẩn trên các trang chia sẻ không chính thức có thể là bản cũ, bản dự thảo hoặc bị lỗi khi chuyển định dạng. Thư viện trường và cơ quan tiêu chuẩn là nơi nên lấy bản chính xác. Dù lấy ở đâu, bạn phải đối chiếu số hiệu và năm với danh sách tiêu chuẩn hiện hành.

Tiêu chuẩn ngành cũ có ký hiệu khác TCVN thì trích thế nào?

Một số tiêu chuẩn ngành ban hành trước đây mang ký hiệu riêng và có thể đã được chuyển đổi hoặc huỷ bỏ. Nếu vẫn dùng, trích theo cùng khung với ký hiệu gốc, năm ban hành và cơ quan ban hành, và ghi trong câu văn tình trạng hiện tại của nó.

Quy chuẩn có nhiều lần sửa đổi thì ghi thế nào?

Mỗi lần sửa đổi quy chuẩn thường có ký hiệu sửa đổi và văn bản ban hành riêng. Ghi quy chuẩn gốc và văn bản sửa đổi bạn dùng như các mục riêng, giống cách xử lý luật và luật sửa đổi. Trong bài, nói rõ yêu cầu bạn dẫn là sau khi sửa.

Đồ án dùng kiểu IEEE thì có áp được mẫu này không?

IEEE có mẫu riêng cho tiêu chuẩn, đánh số theo thứ tự xuất hiện và trình bày khác APA. Thông tin cần chép vẫn giống nhau: tên, số hiệu, năm, cơ quan. Bạn xem mẫu IEEE ở danh mục IEEE của trang rồi điền cùng những thông tin đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138