Mẫu IEEE cho bài báo tạp chí có dạng: Tên viết tắt và họ tác giả, “Tên bài báo,” Tên tạp chí viết tắt, vol. tập, no. số, pp. trang đầu–trang cuối, tháng viết tắt năm, doi: mã DOI. Tên bài nằm trong ngoặc kép, viết hoa chữ đầu câu; tên tạp chí in nghiêng và viết tắt theo quy ước; dấu phẩy ngăn các phần, dấu chấm kết thúc mục.
Bài báo tạp chí là loại nguồn chiếm phần lớn danh mục của một đồ án hay bài báo kỹ thuật, nên viết đúng mẫu này là đã xong phần lớn danh mục. Bài dưới đi qua từng thành phần, các trường hợp đặc biệt như bài chỉ có số hiệu bài thay cho số trang, bài đăng trước khi có số tập, bài trên tạp chí khoa học Việt Nam, kèm danh sách soát lỗi. Mọi mẫu dùng tác giả, tên bài và tên tạp chí giả định.
Mẫu đầy đủ và ý nghĩa từng thành phần
Ví dụ giả định dưới đây là một bài báo ba tác giả trên một tạp chí kỹ thuật viết bằng tiếng Anh. Bảng tách từng phần để bạn thấy dấu câu đi kèm phần nào.
| Thành phần | Trong ví dụ | Quy tắc |
|---|---|---|
| Tác giả | A. V. Nguyen, B. T. Tran, and C. Le, | Chữ cái đầu tên trước, họ sau; tác giả cuối có "and"; có dấu phẩy trước "and" khi từ ba tác giả |
| Tên bài | “Adaptive control of a small wind turbine,” | Trong ngoặc kép, dấu phẩy nằm trong ngoặc; viết hoa chữ đầu và danh từ riêng |
| Tên tạp chí | J. Renew. Energy Syst., | In nghiêng, viết tắt theo quy ước của tạp chí hoặc danh mục viết tắt |
| Tập | vol. 12, | Chữ "vol." viết thường |
| Số | no. 3, | Chữ "no." viết thường |
| Trang | pp. 145–158, | "pp." cho nhiều trang, gạch nối dài giữa hai số |
| Thời gian | Mar. 2024, | Tháng viết tắt, không có dấu phẩy giữa tháng và năm |
| DOI | doi: 10.xxxx/xxxxx. | Ghi "doi:" rồi mã, không cần tiền tố đường dẫn |
Ghép lại, mục giả định này trong danh mục sẽ là: [4] A. V. Nguyen, B. T. Tran, and C. Le, “Adaptive control of a small wind turbine,” J. Renew. Energy Syst., vol. 12, no. 3, pp. 145–158, Mar. 2024, doi: 10.xxxx/xxxxx.
Tên tạp chí ở đây là tên bịa để minh hoạ, cũng như tên viết tắt của nó. Với tạp chí thật, bạn tra tên viết tắt chính thức chứ không tự rút gọn; cách tra có ở bài về viết tắt tên tạp chí trong danh mục này.
Tác giả: chữ cái tên trước, họ sau, và mốc sáu người
Đảo về dạng tên viết tắt rồi họ. IEEE ghi chữ cái đầu của tên và tên đệm trước, họ đầy đủ sau: "B. T. Tran". Giữa các chữ cái có dấu chấm và một khoảng trắng. Tác giả người Việt trên bài tiếng Anh thường đã tự chọn cách viết tên của mình, nên bạn chép theo đúng cách tên được in trên bài, không tự đảo lại.
Hai tác giả nối bằng "and", không có dấu phẩy. Ví dụ "A. Pham and D. Vo". Từ ba tác giả trở lên mới có dấu phẩy trước "and" cuối cùng.
Từ bảy tác giả trở lên mới dùng et al. IEEE Reference Guide hướng dẫn: nếu có nhiều hơn sáu tác giả, ghi tác giả đầu tiên rồi "et al.". Bài báo từ một đến sáu tác giả thì ghi đủ tất cả. Đây là chỗ khác với nhiều kiểu khác, nên đừng mang thói quen APA sang.
Tác giả là tổ chức thì ghi tên tổ chức. Bài do một nhóm công tác hoặc một hiệp hội đứng tên được ghi tên tổ chức ở vị trí tác giả, viết đầy đủ ở lần đầu.
Giữ dấu tiếng Việt khi bài gốc có dấu. Bài đăng trên tạp chí tiếng Việt, tên tác giả có dấu thì bạn giữ dấu. Còn khi khoa yêu cầu ghi họ tên đầy đủ thay vì viết tắt cho nguồn tiếng Việt, bạn theo quy định đó cho toàn bộ nhóm nguồn tiếng Việt.
Tên bài và tên tạp chí: ngoặc kép, in nghiêng, viết hoa
Tên bài báo đặt trong ngoặc kép. Theo quy ước Anh Mỹ mà IEEE dùng, dấu phẩy ngăn với phần sau nằm bên trong dấu ngoặc kép đóng: “Adaptive control of a small wind turbine,” chứ không phải “…wind turbine”,. Chi tiết này hay bị sửa sai khi người viết quen quy ước đặt dấu câu ngoài ngoặc.
Tên bài viết hoa theo kiểu câu: chỉ chữ đầu tiên, danh từ riêng và các từ viết tắt vốn viết hoa như tên chuẩn, tên thuật toán viết tắt mới viết hoa. Nhiều cơ sở dữ liệu xuất tên bài theo kiểu viết hoa mọi chữ đầu từ; khi dán vào danh mục IEEE bạn đưa về kiểu câu. Nếu tên bài có phụ đề sau dấu hai chấm, nhiều mẫu IEEE viết hoa chữ đầu của phụ đề; bạn chọn một cách và giữ nhất quán.
Tên tạp chí in nghiêng và viết tắt. IEEE dùng tên viết tắt cho tạp chí, ví dụ chữ "Transactions" thành "Trans.", "Journal" thành "J.", "International" thành "Int.". Tên tạp chí chỉ có một từ thì không viết tắt. Tạp chí tiếng Việt thường không có tên viết tắt chuẩn quốc tế; khi đó nhiều người ghi đầy đủ tên tạp chí bằng tiếng Việt, in nghiêng, và cách này an toàn hơn tự chế ra chữ viết tắt.
Ví dụ giả định một bài trên tạp chí tiếng Việt: [7] Lê Thị Hoa và Đỗ Văn Khôi, “Thiết kế bộ nghịch lưu cho hệ điện mặt trời áp mái,” Tạp chí Khoa học và Công nghệ X, vol. 9, no. 2, pp. 33–41, 2023. Ở đây tên tác giả được ghi đầy đủ theo kiểu nhiều khoa quy định cho nguồn tiếng Việt, và chữ "và" thay cho "and". Bạn hỏi khoa xem nguồn tiếng Việt có cần Việt hoá như vậy hay giữ nguyên các chữ viết tắt tiếng Anh, rồi giữ một kiểu cho cả danh mục.
Tập, số, trang và thời gian xuất bản
Phần thông số ở giữa mục là chỗ dễ sót nhất vì bạn phải lấy từ trang đầu bài báo hoặc trang mô tả bài trên cơ sở dữ liệu, không phải từ tên tệp tải về. Những quy tắc cần nhớ:
- vol. là tập, thường tương ứng với năm xuất bản của tạp chí; no. là số trong tập. Tạp chí không chia số thì bỏ phần "no." đi, không ghi "no. 0" hay để trống.
- pp. đứng trước khoảng trang, giữa hai số là gạch nối dài: pp. 145–158. Bài chỉ có một trang thì dùng "p.". Không rút gọn số trang cuối thành pp. 145–58 như một số kiểu khác.
- Tháng viết tắt theo tiếng Anh ba hoặc bốn chữ có dấu chấm, như Jan., Feb., Mar., Apr., Aug., Oct., Nov., Dec.; các tháng ngắn như May, June, July thường để nguyên. Danh sách viết tắt tháng chính xác bạn đối chiếu bảng viết tắt trong IEEE Reference Guide.
- Tạp chí ra hai tháng một số, ghi theo dạng "Mar./Apr. 2024". Tạp chí chỉ ghi năm thì chỉ ghi năm.
- Bài trên tạp chí tiếng Việt thường chỉ có năm, đôi khi có tháng bằng số. Bạn ghi năm, và nếu khoa cho phép Việt hoá thì có thể ghi "tháng 3, 2023"; cũng như các phần khác, giữ một kiểu cho cả danh mục.
Mẹo soát: mở trang đầu của bài báo bản PDF chính thức. Phần lớn tạp chí in đầy đủ tập, số, trang và năm ở đầu hoặc chân trang đầu tiên. Bản thảo tác giả tự đăng lên kho lưu trữ thường không có số trang thật; nếu bạn chỉ đọc được bản đó, đối chiếu với trang mô tả bài trên trang tạp chí để lấy thông số của bản chính thức.
Ba trường hợp đặc biệt: số hiệu bài, đăng trước, chưa có DOI
Bài có số hiệu bài thay cho số trang. Nhiều tạp chí trực tuyến không đánh số trang liên tục mà cấp cho mỗi bài một số hiệu. IEEE ghi phần này bằng "Art. no." kèm số hiệu, đặt ở vị trí của khoảng trang, ví dụ giả định: J. Renew. Energy Syst., vol. 12, Art. no. 0xxxx, 2024. Thứ tự chính xác giữa năm và số hiệu bài ở từng loại ấn phẩm có thể khác nhau giữa các phiên bản hướng dẫn; bạn đối chiếu mẫu trong IEEE Reference Guide bản mà khoa quy định.
Bài đăng trực tuyến trước khi có tập và số. Bài đã được nhận và đăng trên mạng nhưng chưa xếp vào số nào thường được ghi kèm cụm "early access" và DOI, không có tập, số, trang. Ví dụ giả định: A. Hoang, “Title of article,” Abbrev. Title of Journal, early access, doi: 10.xxxx/xxxxx. Trước khi nộp bản cuối, bạn kiểm lại xem bài đã có số chính thức chưa để cập nhật.
Bài không có DOI. Nhiều tạp chí trong nước và bài cũ không có DOI. Bạn đơn giản là bỏ phần DOI, kết thúc mục ở năm. Không ghi "doi: không có", không tự đặt mã. Nếu bài chỉ đọc được trực tuyến, có thể thêm phần ngày truy cập và chỗ lấy bài theo mẫu nguồn trực tuyến, nhưng với bài đã có đủ tập, số, trang thì phần này thường không cần.
DOI ghi dạng mã, không dạng đường dẫn. Phần DOI là chuỗi bắt đầu bằng "10." và một dấu gạch chéo. IEEE ghi dưới dạng "doi: 10.xxxx/xxxxx" ở cuối mục. Một số khoa thích ghi DOI đầy đủ dạng địa chỉ để bấm được; đó là lựa chọn trình bày của khoa, không phải đòi hỏi của IEEE.
Lấy thông tin bài báo và tự soát trước khi đưa vào danh mục
Phần lớn lỗi ở mục bài báo đến từ việc chép thông tin từ nguồn trung gian: một danh mục của bài khác, một trang tổng hợp, hoặc kết quả xuất tự động. Quy trình dưới giúp bạn có thông tin gốc.
- Mở trang mô tả bài trên trang chính thức của tạp chí, hoặc trang đầu bản PDF chính thức. Đây là nguồn chuẩn cho tên tác giả, tên bài, tập, số, trang.
- Chép tên bài nguyên văn, kể cả phụ đề, rồi đưa về kiểu viết hoa đầu câu. Không dịch tên bài tiếng Anh sang tiếng Việt trong danh mục.
- Kiểm số tác giả: từ một đến sáu thì ghi đủ, từ bảy trở lên thì ghi người đầu và "et al.".
- Tra tên viết tắt của tạp chí từ nguồn chính thức thay vì tự rút gọn.
- Ghi DOI bằng cách chép, không gõ lại. Một ký tự sai là mã không trỏ được về bài.
- Đặt mục vào đúng vị trí số theo thứ tự xuất hiện trong bài, rồi đọc lại mục đó cạnh mục liền trên để chắc dấu câu giống nhau.
Nếu bạn nhờ công cụ định dạng tự động, kể cả công cụ có AI, kết quả vẫn phải soát theo các bước trên. Lỗi hay gặp nhất của định dạng tự động là sai kiểu viết hoa, mất số, và đôi khi điền thông tin không có trong bài gốc; với mục do AI gợi ý mà bạn chưa từng mở bài gốc thì không đưa vào danh mục.
Câu hỏi thường gặp
Bài báo có tám tác giả thì ghi thế nào theo IEEE?
Ghi tác giả đầu tiên rồi "et al.", ví dụ A. V. Nguyen et al., sau đó là tên bài như bình thường. IEEE Reference Guide chỉ dùng et al. khi có hơn sáu tác giả; bài từ sáu tác giả trở xuống thì ghi đủ tên từng người, nối người cuối bằng "and".
Tên bài báo tiếng Anh có cần dịch sang tiếng Việt trong danh mục không?
Không. Danh mục giữ nguyên ngôn ngữ của nguồn để người đọc tra lại được. Một số trường cho phép thêm bản dịch trong ngoặc vuông sau tên gốc với nguồn bằng ngôn ngữ ít người đọc được, nhưng với tiếng Anh thì hầu như không cần.
Có bắt buộc ghi DOI trong mục bài báo IEEE không?
IEEE khuyến khích ghi DOI khi bài có DOI, vì đó là mã định danh bền vững nhất để tìm lại bài. Bài không có DOI thì bỏ phần này. Nếu khoa có quy định riêng, chẳng hạn bắt buộc ghi DOI cho mọi bài có mã, bạn theo quy định đó.
Bài báo trên tạp chí tiếng Việt không có tập, chỉ có số thì ghi ra sao?
Bạn ghi phần có thật: nếu tạp chí chỉ đánh số thì ghi "no." kèm số, rồi trang và năm. Không tự đặt ra số tập. Nếu tạp chí đánh số theo năm kiểu "số 5 năm 2023", cách ghi "no. 5, 2023" đủ để người đọc tìm lại được.
Bản thảo trên kho lưu trữ mở và bản chính thức khác nhau thì trích bản nào?
Nếu bài đã đăng chính thức, ưu tiên trích bản chính thức với đầy đủ tập, số, trang, vì đó là bản đã qua phản biện. Chỉ trích bản thảo khi bài chưa được đăng; khi đó ghi rõ đây là bản thảo và nơi lưu, theo mẫu nguồn trực tuyến chưa xuất bản.
Có được viết tên tạp chí đầy đủ thay vì viết tắt không?
IEEE dùng tên viết tắt cho tạp chí, nhưng nhiều khoa chấp nhận tên đầy đủ trong đồ án, đặc biệt khi danh mục có nhiều tạp chí tiếng Việt không có tên viết tắt chuẩn. Điều quan trọng là thống nhất: hoặc viết tắt mọi tạp chí có tên viết tắt chính thức, hoặc ghi đầy đủ tất cả.